EKLER

YAPIM EKLERİ

Ek nedir? Sonuna geldiği kelimenin anlamını değiştiren kelimeye zaman veya şahıs ifadesi kazandıran parçalara ek denir.
Ekler yapım ekleri ve çekim ekleri olmak üzere ikiye
Ayrılır.
Yapım ekleri: tuz +luk……..tuzluk
İç + çi ………..işçi
Dal + gın ……dalgın
Sev + gi…..sevgi
Bu kelimelerin sonuna getirilen luk, çi, gın, gi eklerinin kök ile bağlantılı yeni kelimeler türettiğine dikkat ediniz.
Örneklerde olduğu gibi eklendiği kelimelerden yeni anlamlı kelimeler türeten eklere yapım eki denir.
Türemiş kelimenin kök ile anlam ilişkisi vardır.
Yapım eki almış kelimelere gövde veya türemiş kelime denir.
Bazı kelimelerin kök olup olmadığı kolay anlaşılmaz. Bunun için sonundaki ekler atılır. Balık kelimesinden –ık ekini atalım. Geriye kalan bal kelimesi anlamlı olmasına rağmen balık ile ilişkisi yoktur. Onun için balık kelimesi türemiş değildir.

ÇEKİM EKLERİ

Bunlar 7 farklı şekilde karşımıza çıkar. Çekim eki almış kelimenin kökünde değişiklik olmaz.

Çekim ekleri şunlardır: hal ekleri, çoğul eki, iyelik eki, olumsuzluk eki, Soru eki, fiil kipleri, kişi(şahıs) ekleri.

Şimdi sırasıyla bunları inceleyelim.

Hal ekleri: İsimlerin ve isim soylu kelimelerin sonuna eklenen -e, -i, -de, -den ekleridir.
Yalın hal ek almaz: ev , kapı
-e hali yönelme bildirir: eve, kapıya
-i hali belirtme halidir:evi, kapıyı
-de hali bulunma halidir: evde, kapıda
-den hali ayrılma bildirir: evden, kapıdan

Çoğul ekleri:Kelimelerin sonuna gelen -lar, -ler ekleridir.
Evler, ağaçlar, öğrenciler

İyelik ekleri:İsimler yada isim soylu kelimelerin sonuna eklenip varlığın kime ya da neye ait olduğunu bildiren eklerdir.
Benim, senin , onun, bizim, sizin

Olumsuzluk ekleri: Eylemin yapılmadığını, gerçekleşip bitmediğini bildiren -ma , -me ekleridir.
Gelmedi, yapmadı, yazmadılar

Soru eki: Cümleye soru ifadesi kazandıran mi ekidir ve kelimeden ayrı yazılır.
Yarın bize gelir misin?

Fiil kipleri: Gelmiş, geldi, geliyor, gelecek vb.

Kişi(şahıs) ekleri: Geldim(ben), geldin(sen), geldi(o)
Geldik(biz), geldiniz (siz), geldiler (onlar)
Uyarı: Yapım ekleri ile farklı bir anlama gelen yeni bir kelime oluşturulur ancak bu yeni oluşturduğumuz kelime kök ile ilişkilidir.