T.B.M.M'YE KARŞI TEPKİLER (AYAKLANMALAR)
Damat Ferit Hükümeti,TBMM’ye karşı çeşitli tedbirler almıştır.

  1. Kuvayı Milliye'ye karşı,Kuvayı İnzibatiye’yi kurmuştur.
  2. Atatürk ve arkadaşlarının vatan haini olarak ilan edildiği ve onların idama mahküm edildiği mahkemeler kurulmuştur.
  3. Müftülere,Milli mücadele hareketini yürütenlerin din düşmanı olduklarını belirten fetvalar yayınlatmış ve düşman uçaklarıyla köylere atılmıştır.

Baş gösteren iç isyanlarla milli kuvvetler uğraşmak zorunda kalmış, kardeşi kardeşe boğduran bu kanlı olayların bastırılması için, Yunanlılar' a karşı kullanılan dört tümenden fazla kuvvet, cepheden çekilerek isyancılarla meşgul olmuştur. Yeni meclisin en çok önemle uğraştığı bir problem olarak iç isyanlar, millî bünyeyi uzun süre kemirmiştir.

iLK TBMM’NE KARŞI ÇIKAN AYAKLANMALAR
Ayaklanmaların çıkmasında;

  • Bazı çıkar sahiplerinin halkı kışkırtması
  • Azınlıkların devlet kurmak istemesi
  • İstanbul hükümetinin M.Kemal aleyhinde bildiriyi Anadolu’da halka dağıtması
  • Düzenli ordu kurulması sırasında bazı Kuva-yi Milliyecilerin orduya katılmak istememesi
  • M.Kemal’in idam cezasına çarptırılmış olması
  • Milli mücadeleye engel olmak istenmesi
  • Halkın milli bilincinin zayıflatılmak istenmesi
  • TBMM’yi yetkisiz bir organ durumuna getirmek istenmesi
  • Anadolu’nun işgalinin kolaylaştırmak istenmesi
  • Milli egemenliğin gerçekleşmesine engel olmak istenmesi gibi nedenler etkili olmuştur.


AYAKLANMALARIN GENEL ÖZELLİKLERİ

  1. Genellikle İtilaf devletlerinin kışkırtmasıyla çıkmış ve dini motifler kullanılarak halkın dini duyguları sömürülmek istenmiştir.
  2. Genellikle işgal edilmemiş bölgelerde çıkmış ve halkın çoğu katılmamıştır.
  3. Milli kuvvetlerin bir kısmı ayaklanmaların bastırılmasında görevlendirildiği için düşman ilerleyişi hızlanmış,işgal alanı genişlemiştir.
  4. büyük insan ve kaynak kaybına sebep olmuş,milli mücadelenin kazanılması gecikmiştir.
  5. TBMM’nin saygınlığı artmış,İstanbul hükümeti ise saygınlığını yitirmiştir.


Ayaklanmaları Dört Gurupta Ele Alabiliriz:
I- İstanbul Hükümetince Çıkarılan Ayaklanmalar:
1.) Anzavur –Ahmet Anzavur Ege taraflarında harekete geçti,Demirci Mehmet Efe bastırdı.
2.) Kuva-yi İnzibatiye(Halifelik Ordusu)İstanbul taraflarında harekete geçti.Ali Fuat Paşa ayaklanmayı bastırdı Bir bölümü milli kuvvetlere katıldı.(Bu ikisi ,boğazlar çevresinde çıkarılmış ve İngilizlerden destek görmüştür.Boğazların denetimini ellerinde tutmak istiyorlar.)



II- İstanbul Hükümeti ve İngilizler Tarafından Desteklenen Ayaklanmalar
1.) Bolu-Düzce-Hendek ve Adapazarı -İngilizler “halifelik elden gidiyor” diye kışkırttılar.Ali Fuat Paşa ve Refet Bele ayaklanmaları bastırdı.
2.) Yozgat Yenihan, Konya , Afyon
3.) Milli Aşireti ayaklanmaları(Urfa cıvarı),Cemil Çeto (Batman cıvarı)),Koçgiri (Sivas cıvarı)ayaklanmaları Kürtçülük propagandası sonucu çıkmıştır.
ayaklanmaları işgalci güçlerin Kürtçülük propagandaları sonucunda çıkmıştır)

III- Azınlıkları Çıkardığı Ayaklanmalar:
1.)Rum Pontus , 2.)Ermeni ayaklanmalarıdır.

IV- Kuva-yi Milliye Yanlısı Olup Sonradan Ayaklananlar
Çerkez Ethem , Demirci Mehmet Efe ayaklanmalarıdır.
T.B.M.M’NİN AYAKLANMALARA KARŞI ALDIĞI TEDBİRLER

  • 29 Nisan 1920’de Hıyanet-i Vataniye Kanunu çıkarıldı.
  • 11 Eylül 1920’de İstiklal Mahkemeleri kurularak isyancılar sert bir şekilde cezalandırıldı.
  • İstanbul hükümetinin olumsuz propagandalarına karşı halkı doğru bilgilendirmek için Anadolu Ajansı kuruldu.
  • Damat Ferit hükümetinin Anadolu hareketi aleyhine yaptırdığı fetvaya karşı Ankara müftüsü Rıfat Börekçi fetva yayınlayarak Anadolu’daki mücadelenin haklılığı tüm yurda ilan edildi.
  • İstanbul hükümetiyle her türlü haberleşme kesildi(Otoritesini güçlendirmek için)
  • Ayaklananlar üzerine Kuvay- ı Milliye birlikleri gönderildi.
  • Damat Ferit vatan haini ilan edildi.(Böylece Damat Ferit’in hareketine karşılık verilmiştir)