Battal Gazi







Battal gazi 8. Yüzyılda yaşadığı tahmin edilen ve hakkında çeşitli inanışlar bırakmış bi kumandandır. Kendisi farklı kaynaklarda Türk Arap Anadolu yerli halkından olarak nitelenmiştir. Battal gazi hakkında bugüne ulaşabilmiş kaynaklar olarak bakabileceklerimiz sadece mesnevi tarzı yazılmış birbirini hem destekleyen hem de çelişen olgular içeren destanlar ve halkın hafızasında kalmış olan bilgilerdir. Yaşadığı tarihle ilgili kesin bir bilgiye sahip olmak istersek şöyle bir sonuca ulaşırız: Battal gazi destanı nda ve halk hikayelerinde battal gazinin arap ordusuyla birlikte istanbulu kuşattığı bilinmektedir. Bu kuşatma hem denizden hem de karadan olmuştur. Başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Destanda battal'ın düşmanı imparatorun ismi leon'dur. Arap komutanına oyun oynayıp kuşatma başladığında istanbula geçip imparatorluğunu ilan etmiştir. Arap tarihinde 2. İstanbul kuşatmasının tarihi 717-718 dir. Bizans tarihinde de bu aynıdır ve bizans tarihinde imparator 3. Leonun tahta çıkma tarihi 717 dir. Destandaki leon'un imparator 3. Leon olma olasılığı yüksektir. Yine destanda battal gazi'nin kuşatma sırasında yirmili yaşlarında olduğunu göz önüne alırsak battal gazi'nin doğum yılı 690-695 civarıdır. Battal gazi'nin ölüm yılının 740 olduğunda tarihçiler mütabakata varmışlardır.



Battal gazi hakkındaki genel tarihsel bilgi onun bir arap kumandanı olduğudur. Hatta 'Battal' kelimesi de arapça kökenli bir sözcüktür. Ancak bu sözcük mezopotamya'da genel olarak kullanılmaktadır. Battal Gazi'nin yaşadığı döneme bakacak olursak Anadolu'da bir Türk veya Arap olgusunun olmadığı zamandır. Hakkındaki kaynaklara yani mesneviler ve halk hikayelerine bakıldığında kendisinin; Bizans kilisesinin zulmünden bıkan halkın hakkını savunmak için halktan bir ordu topladığı ve Bizans'la savaştığı görülmekte. Kilise kayıtlarında o zamanki Anadolu halkının din inanışı lanetlenerek anlatılırken bahsedilen inanç biçimi 'pir'leriyle ibadetleriyle günümüz alevilerine çok benzemektedir. Kilisenin baskı yaptığı halk da bu halktır. Battal Gazi'nin halkın içinden çıkan bir kahraman olması dışarıdan gelip de akıncılık yapması düşüncesindan daha yüksek bir ihtimâl. O zamanlar ezilen ve dolayısıyla isyan noktasında Battal Gazi'nin etrafında toplanan halk büyük olasılıkla bugünkü Anadolu Alevileri'dir. Günümüzdeki Battal gazi'nini yaşatılmasına bakarsak resmi tarih haricinde alevi halk tarafından yaşatılmakta. Battal Gazi türbesi alevi halkın her sene uğradığı yer. O dönemdeki halk çok büyük ihtimalle Anadolu'nun yerli halkıdır. fakat bu konudaki tartışmalar devam etmektedir.