Ahmet Zogu..

Ahmet Zogu veya Ahmet Muhtar Zogolli/Zogoğlu (1895-1961) 1924-1928 yılları arasında Arnavutluk cumhurbaşkanı 1928-1939 yılları arasında I. Zog adıyla Arnavut kralı olan Arnavut siyasetçi ve devlet adamı. 1939'da İtalya'nın Arnavutluk'u işgalinden sonra da krallık payesini önce Mısır'da sonra Fransa'nın Nice kentinde sürgünde taşımıştır.



Hayatı



8 Ekim 1895’te Osmanlı İmparatorluğu'nun o zamanki Arnavutluk bölgesinde Mati şehrinin valisi Cemal Paşa Zogolli ile Salah Toptani Bey’in kızı Sadiye Hanım’ın üçüncü çocuğu olarak Burgajat kalesinde doğmuştur. Baba tarafından kökü 15. yüzyıla dayanan kuzeyli Geg’lerden Zogolli ailesine anne tarafından orta Arnavutluk'lu Toptani ailesine dayanır.Kral olduktan sonra soyunu eski Arnavut krallarından İskender Bey'e (Skanderbeg) kadar çıkarmışsa da bu iddiası genel kabul görmemiştir.

Osmanlı Devleti'nin 3. Ordusunun merkezi olan Mustafa Kemal’in de gençlik yıllarını geçirdiği Manastır’daki ilkokul yıllarının ardından eğitimini sürdürmek üzere 10 yaşında İstanbul'a gelip 1906 yılının sonbaharında Galatasaray Lisesi'ne kaydoldu.

Ancak Mektebi Sultani Şubat 1907 yarı yıl tatilinde büyük bir yangın geçirmiş okulun arşivi ve kütüphanesi de dahil olmak üzere pek çok bölümü kül olmuştu. Bu yüzden Galatasaray’da eğitime iki yıl ara verildi. Ahmet Muhtar okula gidemediği bu dönemde akrabalarının yanlarında özel dersler alarak eğitimini yürüttü ve İkinci Meşrutiyet'in ilanına 31 Mart Olayı'na Hareket Ordusu'nun İstanbul’a girişine II. Abdülhamit'in tahttan indirilmesine tanık oldu.

Galatasaray eğitime 1909 yılında tekrar başlayınca orta öğrenimine tekrar başladı. Babası Cemal Paşa'nın 1911 yılında ölümü nedeniyle yapılan çağrı üzerine ülkesine döndü ve 15 yaşında iken babasının valilik ünvanını aldı. Bu dönemde Türkçe "oğlu" ekini taşıyan Zogolli/Zogoğlu soyadını bırakarak Arnavutça "Kuş" anlamına gelen Zogu adını benimsedi.

Alman kökenli Prens Wilhelm von Wied’in Mart 1914'te dış güçler tarafından Arnavutluk yönetimine getirilmesi üzerine Ahmet Zogu kendine bağlı kuzeyli birliklerle Sırbistan'a geçti. Avusturya–Macaristan İmparatorluğu ordusu ile askeri ilişkiler kurdu ve İmparator Franz Joseph tarafından kendisine Kraliyet Albayı rütbesi verildi.

1917-1919 yıllarını Viyana ve Roma’da geçirdikten sonra Arnavutluk’a dönen Ahmet Zogu 1921 -1924 yılları arasında parti mücadelelerine katıldı ve kurulan hükümetlerde İçişleri Dışişleri ve Başbakanlık görevlerinde bulundu. İçişleri Bakanlığı sırasında hükümete karşı hazırlanan bir darbe teşebbüsünü önledi (8 Mart 1922) daha sonra bir öğrenci tarafından girişilen suikast teşebbüsü üzerine (23 Şubat 1924) Zogu’nun adamları muhalefet partisi üyelerinden birini öldürdüler (20 Nisan 1924). Muhalefet partisi parlamentodan çekildi ve isyan çıkardı. İsyancı kuvvetlerin 10 Haziran 1924'da Tiran’a girmesi üzerine Yugoslavya’ya geçen Zogu Yugolavya’nın yardımı ve topladığı kuvvetlerle tekrar Tiran’a girip iktidarı ele geçirdi. Ocak 1925’te Tiran’da topladığı Büyük Kongre vasıtasıyla Anayasayı ve rejimi değiştirip Cumhuriyet ilân etti (21 Ocak 1925) ve Cumhurbaşkanı seçildi (31 Ocak 1925). Tiran’da toplanan kurultay 1928'de anayasayı yeniden değiştirerek krallığı kabul etti ve Zogu bir süre sonra I. Zog unvanıyla kral ilân edildi (1 Eylül 1928). Bu dönemde Arnavutluk’ta iktisat toplum ve kültür alanlarında önemli yenilikler yapılmıştır.

1939 Nisanında faşist İtalyan kuvvetlerinin Balkanlar üzerindeki politikaları nedeniyle ülaaai istilâ etmeleri üzerine kral I. Zog ailesiyle birlikte ülaaai terk etmek zorunda kaldı önce İngiltere’ye daha sonra da Mısıra gitti. Ancak Albay Cemal Abdünnasır tarafından yapılan ihtilal nedeniyle 1953'de Mısır’ı da terk edip Fransada Nice’e yerleşti. 1961 Nisan ayında Paris'te vefat etti.