Ahmet Yesevi Biyografisi Hakkında Bilgileri Kimdir?
Türkistan'da yetişen büyük velilerdendir. Adı
Ahmet bin İbrahim bin İlyas Yesevi olup, Piri Sultan, Hoca
Ahmet, Kul Hace Ahmet diyede tanınır. Babası Hace İbrahim'in
nesebi Hz. Alinin oğlu Muhammet bin Hanefi'ye dayanır. Hicri
5. asrın ortalarında doğduğu tahmin edilmektedir. Ahmet
Yesevi çok küçük yaşta babasını, 7 yaşındada annesini
kaybetmiştir. Yesi şehrinde ilim ve terbiye tahsiletmiştir.
Bundan dolayı YESEVİ nisbetiyle şöhret bulduğu kabul
edilmiştir. Yesi'de, önce Arslan Baba Hazretlerinden ders aldı.
Arslan Baba'nın vefatıyla Buhara'ya gitti. Orada Ehli Sünnet
alimlerinden Yusuf Hamedaniye bağlandı ve manevi ilimleri
tahsil etti. İnsanlara doğru yolu göstermek için ondan icazet
(diploma) aldı.
Buhara bu tarihlerde Karahanlıların hakimiyeti altındaydı ve
devrin en büyük ilim merkezlerinden biriydi. Dünyanın çeşitli
yerlerinden talebeler buraya gelip ilim tahsil ediyorlardı.
Buhara'da güçlü bir Hanefi Fıkıh geleneği mevcuttu. Hoca
Ahmet Yesevi Buhara'da bir müddet ders verdi. Daha sonra bu
vazifeyi başkasına devredip Yesi'ye döndü ve burada talebe
yetiştirmeye başladı. Büyüklüğü ve şöhreti kısa zamanda
Maveraünnehir, Horasan ve Harzem dolaylarına yayıldı.
Zamanın en büyük ve üstün evliyelarından oldu. Zahiri ve batını
bütün ilimlerde derin alim olan Ahmet Yesevi Hazretleri, Hızır
Aleyhisselam ile görüşür sohbet ederdi. Günün büyük
bölümünü ibadet ve zikir ile geçirirdi. Zamanında arta kalan
diğer bir kısmında, talebelerine zahiri ve batını ilimleri öğretir,
günün kısa bir bölümünde ise, alınteri ile geçimini sağlamak
üzere, tahta kaşık ve kepçe yapıp bunları satardı.
Ahmet Yesevi Hazretleri yetiştirdiği talebelerinin her birini bir
memlekete göndermek suretiyle İslamiyetin doğru olarak
öğretilip yayılmasını sağladı. Onun bu şekilde gönderdiği
talebelerinden bir kısmı da Anadoluya geldiler. Bu vesileyle
onun yolu Anadoluda yayılıp tanındı. Anadolunun Müslüman
Türklere yurt olması, onun manevi işaretiyle hazırlandı.
Talebelerinin gayretiyle Anadolu ebediyyen Türk yurdu oldu.
Ahmet Yesevi Hazretlerinin en önemli özelliği, Arapça ve
Farsça bilmesine rağmen çok sade bir Türkçe ile Hikmet
denilen eğitici sözleri, Türkistan Türkleri üzerinde büyük izleri
bırakmış olmasıdır. Bu hikmetli sözlerde şeriat erkanını ve
tarikat adaplarını anlatmıştır. Yesevi Ocağı aynı zamanda bir
tarikattır. Önemli ve büyük tarikatlardan Nakşilik ve Bektaşilik,
Yeseviliğin kollarıdır. Yeseviliğin, adapları müridlerin uyması
gerekli hususlar ve ahkamları vardır. Yesevi dergahı, fakirler,
yoksullar, yetim ve çaresizler için bir sığınak yeriydi. Bu
dergahlar aynı zamanda, tekke edebiyatının ilk temsil edildiği
yerler olmuştur. Ahmet Yesevi Hazretleri tekke edebiyatının ilk
temsilcisidir. Bu vesileyle Anadoludaki Türk edebiyatının
yeşerip gelişmesine zemin hazırlamış, Yunus Emre gibi büyük
şairlerin yetişmesine sebep olmuştur. Bu şekilde yetiştirdiği
talebelerinden tayin ettiği halifeleri şunlardır;
Mansur Ata, Abdulmelik Ata, Süleyman Hakim Ata (Bu Türkler
arasında en meşhur halifesidir) Muhammed Danişmend,
Muhammed Buhari (Sarı Saltuk) Zengi Ata, Tac Ata v.b. Bu
halifelerinin yetiştirdiği birçok talebe ki; Ahi Evran, Hacı Bektaş,
Mevlana, Taptuk Emre, Yunus Emre gibi talebeler Anadoluda,
Ahmet Yesevi Hazretlerinin çizdiği yolda ilerlemişler ve Türk
dilini, edebiyatını, kültürünü özellikle İslam dinini doğru olarak
gelecek nesillere aktarmışlardır. Sade bir Türkçe ile Halkın
anlayacağı, sohbet tarzındakiHikmet adlı şiirleri, Çin'den,
Marmara sahillerine kadar yayılıp, Türk Milletine manevi ışık
olmuştur. Ahmet Yesevi Hazretleri Hicri 590 (1194) de Yesi
şehrinde vefat etmiştir. Kabri üzerine türbe, 200 yıl sonra,
Timur Han tarafından inşa edilmiştir.
"Kafir bile olsan, hiç kimsenin kalbini kırma. Çünkü kalbi kırmak
Allh'ü Taala'yı kırmaktır. Gönlü kırık zavallı garip birini görsen,
yarasına merhem koy, yoldaşı ve yardımcısı ol."
Ahmet Yesevi Hazretleri'nin bu sözlerinde, özellikle biz
Avrupada yaşayan Türkler için, altın değerinde bir nasihat
vardır. Biz Avrupa Türklüğü, Gayrimüslimler ile beraber
yaşarken, geçmişimize bakıp güç almalıyız. Buraları
Türkleştiremeyiz, fakat Türk kalabilmemiz için, Ahmet Yesevi
Hazretlerini ve onun yolundan gidenleri çok iyi bilmemiz
gerekmektedir.
Ahmet Yesevi Biyografisi Hakkında Bilgileri Kimdir?