Doğumdan sonraki ilk yıllar, sağlıklı yaşamın temellerinin atıldığı son derece önemli bir dönemdir. Hızlı büyümenin olduğu bu dönemde, bebeğin beslenme gereksinimi, yaşamının diğer dönemlerinden daha fazla önem taşır. Anne sütü mükemmel içeriği ile bebek için en uygun besindir. Anne sütü ile beslenmek her bebeğin, bebeğini emzirmek ise her annenin hakkıdır. Ünlü Türk düşünürü ve tıp adamı İbni Sina, “Bebek mümkün olduğu kadar anne sütü ile beslenmelidir. Çünkü anne sütü, bebek daha anne karnında iken onu besleyen kana, en çok benzeyen besindir” diyerek değerini yüzyıllar öncesinde açıkça ifade etmiştir
İlk haftalarda, bazı anneler emzirmeyi rahatsızlık verici bir durum olarak algılayabilir. Ancak anne zamanla tecrübe kazandıkça ve bebekle aralarındaki bağ kuvvetlendikçe bu sorun aşılacaktır. Deneyimli ve annenin güvendiği bir kişi bu dönemin kolay atlatılmasına yardımcı olabilir.

Anne sütünün bebek ve anne sağlığına yararlı etkileri

Anne sütünün hem bebeğe hem de anneye kanıtlanmış birçok yararı vardır.
Bebek İçin Yararları:

  • Akut ve kronik hastalık riskini azaltır. Alt solunum yolu enfeksiyonları, otitis media (orta kulak enfeksiyonu), bakteriyel menenjit, nekrozitan enterokolit, allerjik hastalıklar, ani bebek ölümü sendromu, insüline bağlı diyabet, ishal, lenfoma, obezite, Chron hastalığı, ülseratif kolit gibi kronik gastrointestinal hastalıkların riski azalır.
  • Bağışıklık sistemini güçlendirir. Anne sütünün içinde bulunan antikorlar, salgısal IgA, hücresel immünite, canlı hücreler, normal floranın oluşmasına yardımcı prebiyotik ve probiyotik özellikleri enfeksiyonlara karşı korur, aşıların etkinliğini artırır.
  • Büyüme, gelişme ve psikolojik yönden yararları vardır. Anne bebek ilişkisini kuvvetlendirir, bebeğin ruhsal bedensel ve zekâ gelişimine yardımcı olur. Dikkat azlığı sendromu, ilgilisizlik gibi olgularda da anne sütü alımı önem kazanmaktadır. Çene diş gelişimini iyi yönde etkiler, büyüme faktörleri organ ve doku olgunlaşmasını sağlar.

Emzirmenin Sağlık Yönünden Anne İçin Yararları

  • Göğüs kanseri, over kanseri, endometriyum kanseri ve meme kanserine yakalanma riskini azaltır.
  • Anneyi ileride ortaya çıkabilecek kemik erimesinden (osteoporoz) korur.
  • Uterusun eski haline dönmesine yardımcı olur. Anneyi aşırı kan kaybından ve anemiden korur.
  • Emziren annelerde endometriyozisin ilerleme hızı daha düşüktür.
  • Hamilelik esnasında alınan kiloların verilmesini kolaylaştırır.

Emzirmenin Psikolojik Yönden Anne İçin Yararları

  • Annelik duygusunun gelişmesine neden olur.
  • Emzirme anne ile bebek arasındaki bağı güçlendirir.
  • Emziren annelerin kendilerine güvenleri fazladır. Bu durum süt verimini olumlu yönde etkiler
  • Emzirmek anne için doğal bir sakinleştiricidir.


Emzirme Sırasında Nelere Dikkat Edilmelidir?

Emzirmeye, doğum şekli normal veya sezaryen olsun, mümkün olduğunca doğumdan hemen sonra başlanmalıdır. Çünkü saatler süren doğum eylemi sonrası dünyaya gelen bebek yorgundur ve acıkmıştır. Ayrıca doğum sonrasında anne, bebeğini ne kadar erken emzirmeye başlarsa sütü o kadar erken gelir ve bol olur.

Her gebe kadının vücudunda, hamilelik süresinde bebeğini emzirebilmesi için gerekli değişimler olmaktadır. Bu yüzden her anne emzirme yeteneğine sahiptir. Önemli olan bu yeteneğini uygun şekilde kullanabilmektir.

Lohusalıkta annenin, sütü açısından dikkat etmesi gereken iki önemli konu vardır. Bunlardan birisi sık ve bol sıvı tüketmek, bir diğeri ise emzirmek…

Sütün bol ve uzun süreli gelebilmesi için bebek her istedikçe ve de sık sık emzirilmelidir.
Emzirmede her iki göğüs birden kullanılmalıdır. Her emzirmeye daima bir önceki emzirmede kullanılan son göğüsten başlanmalıdır.
Emzirmede en rahat pozisyon seçilmeli ve bebeğin başı ve gövdesi tam olarak anneye dönük olmalıdır.
Emzirme, sadece meme başından değil, meme başı çevresindeki koyu renkli kısım da bebeğin ağzında olacak şekilde yaptırılmalıdır.
Göğüs temizliğinde sık sık sabun kullanılmasından kaçınılmalıdır.
Bebekler doğduklarında, vücutlarında, hayatlarının ilk 3-4 gününde kendilerine yetecek kadar yedek su ile birlikte doğarlar. Bu nedenle anne sütü bollaşana kadar dışarıdan su veya diğer içeceklerin verilmesine gerek yoktur. Bebeklere ilk günlerde anne sütü haricinde verilen su ve mamaların anne sütünün de azalmasına neden olabileceği unutulmamalı, anne sütünün yetmediği düşünülüyorsa mutlaka doktora başvurulmalıdır.
Gereksiz yere başlanan ek gıdalar sonucunda bebekler kısa sürede anne sütünü bırakabilirler.


Anne Sütü Nasıl Sağılır?
Bazı durumlarda sütün devamlılığı için anne sütünün elle veya pompa ile sağılması önerilir. Sütün sağılması şu durumlarda yararlıdır;

  • Tıkanık, şiş memeyi rahatlatmak için,
  • Çökük bir meme başından emmeyi öğreninceye kadar bebeği beslemek için,
  • Memeyi istemeyen bir bebeği, emmekten hoşlanmayı öğrenene kadar beslemek için,
  • Düşük doğum tartılı ve kuvvetli ememeyen bir bebeği beslemek için,
  • Bebek yeterli miktarda ememiyorsa, sütün boşuna akmasını önlemek için,
  • Anne ya da bebek hasta ise sütün akmasını önlemek için süt sağılır.


Elle Sağma
Anne çalışıyor ise; elle boşaltma, süt sağmak için en iyi yoldur. Sütü saklamak için eczane veya medikal marketlerden alınana steril süt sağma poşetlerini kullanılmalıdır.
Önceden ısıtılmış bir havlu memenin üzerine konulursa sütün akışı kolaylaşacaktır. Meme, baş parmak üstte, diğer parmaklar altta kalacak biçimde tutulur. Eğer meme büyükse bir el memenin üstüne, diğer el memenin altına gelecek şekilde tutulmalıdır. Hedef bölge areolanın (meme başı çevresindeki koyu renkli kısım) gerisinde kalan alandır. Süt sağılması için baş ve diğer parmaklar yavaşça içe, göğüs duvarına doğru ve ardından birbirine doğru bastırılır. Bu şekilde süt meme başına doğru iletilir. Süt sağma işlemi sırasında acı hissedilmemesi gerekir, acı oluyorsa uygulanan teknik hatalıdır. Sağma hareketi ritmik bir şekilde tekrarlanmalıdır. Memeleri elle sağarak boşaltma süresi yaklaşık 20-30 dakikadır. Sıcak ıslak havlu, sıcak duş alma, öne doğru eğilerek memeleri hafifçe sallama süt akımını kolaylaştırır.

Pompa İle Sağma
Hastane tipi elektrikli pompalar bebeğin emme hareketini hem basınç, hem ritim olarak en iyi taklit eden pompalardır. Emzirme önemli bir süre ertelenecekse (erken doğan bebeklerde olduğu gibi) veya bebekten düzenli olarak ve uzun periyotlarla uzak kalınacak ise en uygun seçenektir. Bu pompalar pahalıdır. Fakat haftalık, aylık veya uzun süreli kiralanabilir. Sütün sağılması her seferinde her göğüs için 15' er dakika olmalıdır. Küçük el tipi pilli veya elektrikli pompalar, bebeğinden sadece çok kısa bir süre için ayrı kalacak annenin ihtiyacını karşılayabilir. Piyasada değişik tip ve kalitede ürünler bulunur. Pompa satın almadan önce, daha önce el pompası kullanmış biriyle konuşulmalı ya da hangi tipin seçileceği emzirme uzmanına danışılmalıdır.

Yeni Sağılmış Anne Sütünün Saklanması
Sağılan anne sütü,

  • Oda ısısında 6 saat
  • Buzdolabında 24 saat,
  • Buzdolabının buzluğunda 4 hafta,
  • Derin dondurucuda 6 ay saklanabilir.

Önceden dondurulmuş ve çözülmüş anne sütü buzlukta asla tekrar dondurulmamalıdır. Buzdolabından çıkarılan süt oda ısısında çözülmeli, sıcak suyun içinde çalkalayarak ılıtılmalı, doğrudan ateş üzerinde ve mikrodalgada ısıtılmamalıdır.