BİLGİSAYAR DESTEKLİ MUAYENE (Computer Aided Inspection)

Bilgisayar destekli muayene; muayene planlarının ve tezgahlardan gelen otomatik veri akışının, birleştirilerek uygun bir kullanıcı arayüzü vasıtasıyla SPC (statistical process control- istatistiksel süreç kontrol) bilgilerinin birleşmesinden oluşur. Bilgisayar, operatörle etkileşime girerek, muayene safhalarının gözlenmesine, muayene komutlarına uyulmasına, gerekli hareketin yapılmasına, elde edilen bilgilerin kullanılan muayene tezgahına aktarılmasına ve bütün bunların spesifikasyonlara ve işlemlere uygunluğunun ölçülmesine yarar. Bütün bu gelişmeler sonucunda kalite veri bankasına işlemlerle ilişkili rapor gönderilir.
Her ne kadar CMM (coordinate measuring machines- koordinat ölçüm makineleri) şu an için Bilgisayar Destekli Muayene içinde en çok kullanılan araç ise de; günümüzde üretilen çıktılarla uyumlu başka birçok boyutsal ölçme cihazı bulunmaktadır. Boyutlar dışında muayene için kullanılabilecek başka faktörler de bulunmaktadır; bunlar arasında sıcaklık, ses ötesi, kuvvet uygulama, kimyasal veya elektriksel geçirgenlik ilk akla gelenlerdir.
Bilgisayarla Destekli Muayene yaklaşımına elektronik parça üretiminde de sıkça rastlanılmaktadır. Özellikle parça ve son mamül testlerinden elde edilen programlanabilir veri sistemlerinin çeşitliliği, Bilgisayar Destekli Muayene sistemlerinin fonksiyon testlerinde vazgeçilmez olmasını sağlamaktadır.
Bir test programı uygulaması aşağıdaki gibi olmaktadır. Plan bir bilgisayarda saklanmakta ve çalıştırıldığı anda mamülü veya işlemi istenilen duruma getirmek için gerekli ayarlamaları, veri toplama tezgahından gelen kontrol fonksiyonlarının da yardımıyla yapmaktadır. Sonra bilgisayar ölçüm aletini ölçümler yapması için yönlendirmekte, bu ölçümler analiz edilmekte ve test gören kalite unsurunu tanımlayan bir rapor bilgisayardan çıktı halinde alınmaktadır. Ardarda testler bilgisayar kontrolü altında yürütülebilmektedir.
Böyle sistemlerde özel amaçlı veri saklama donanımları kullanılmakta ve operasyon ortamı ile kullanılan yazılımlar hızlı bir şekilde yeniden yapılandırılabilir olmaktadır. Bu yeniden yapılandırma için süreç operatörleri yerine test mühendisleri kullanılmaktadır.
Bilgisayarla Destekli Muayenenin başka bir bileşeni de SPC (istatistiksel süreç kontrol) yazılımlarıdır. SPC yazılımları uzman olmayanlar tarafından kullanılmak üzere hazırlanmışlardır ve basit bir arayüzle bir bütün oluştururlar. Bunun sebebi arayüzlü teçhizatların yanı sıra klavyeden de veri girişine olanak sağlanmasıdır. Birçok sistem parti şeklinde üretim çıktıları ve sofistike ekran gösterimleriyle süreç kontrolüne yardımcı olurlar. Muayene programları genellikle hazır sağlanmadığından kullanıcı kritik ölçüm değerlerini kendi belirlemelidir.
Bir parçaya yahut mamule ait bir çok kalite özelliği Bilgisayar Destekli Muayene Sistemleri ile kontrol edilebilir. Bu özelliklerden birçoğu arayüzle bilgisayara bağlı olan ölçme cihazlarıyla ölçülebilir, ama bazı özellikler özel ölçümleme cihazlarına ihtiyaç duyarlar. Bu tarz cihazlar kolaylıkla arayüzle bilgisayara bağlanamazlar. Bazı işlemler operatörün gözle muayenesine ya da otomasyon dahiline katılamayan karmaşık kalite değerlendirmelerine ihtiyaç duyarlar. Esnekliği sağlayabilmek için, bir Bilgisayarla Destekli Muayene sistemi, hem elle girilecek kantitatif verileri hem de operatörün yaptığı kalitatif değerlendirmeleri kabul edebilmeli ve onları muayene çemberine dahil edebilmelidir.
Örneğin, bir mühendislik firması kullandığı esnek üretim sisteminden çıkan makine parçalarını bir CMM tezgahı yardımıyla muayene etmektedir. Bu parçaların olması gereken özeliklerinden biri üzerlerinde açılmış olan deliktir. Bu deliğin CMM tezgahı ile ölçülmesi çok zaman kaybettirici bir işlem olarak görülmektedir. Bu yüzden bu deliklerin uygun olup olmadığına ilişkin muayene geleneksel hava ile ölçme cihazlarıyla yapılmakta ve sonuçlar bir klavye vasıtasıyla CMM bilgisayarına girilmektedir.