SİGORTA ŞİRKETLERİ VE EMEKLİLİK KURUMLARI


GENEL BİLGİLER


Dünyanın tüm gelişmiş ülkelerinde öncü rol üstlenen sigortacılık, sanayileşmekte olan ekonomilerin en dinamik sektörlerinden birisidir. Gelişmiş ülkelerde sigortacılık sektörünün doyum noktasına ulaşmasına karşın, gelişmekte olan ülkelerde önemli ölçüde sigortalanabilir boş kapasite bulunmaktadır. Bu nedenden dolayı, dünya sigorta hacmi gelişmekte olan ülkeler lehine değişmektedir.

Günümüzden 15-20 yıl öncesine kadar global sigorta hacmi içerisindeki payı oldukça sınırlı olan gelişmekte olan ülkeler son yıllarda dünya prim üretiminden giderek daha fazla pay almaya başlamışlardır. Dünya prim üretiminin 1998 yılında yüzde 88'i, 1992 yılında yüzde 93'ü sanayileşmiş ülkelerde de gerçekleşmiştir. 1995 yılında 2 trilyon ABD dolarına ulaşan dünya prim üretim hacmi içinde sanayileşmiş ülkelerin payı yüzde 90 olmuştur.

Türkiye'nin toplam prim üretimi 1995 yılında 1,376 milyar ABD doları olarak gerçekleşmiştir. Dünya prim üretim pazarındaki payı binde 0,6 olmuştur. Bu oran ile Türkiye 78 ülke içinde 41'inci sırayı almaktadır.

Tablo 1 ; Sektörün Toplam Prim Üretimi

(Milyon TL)


PRİM ÜRETİMİ ARTIŞ ORANI (%)

1995 1996 1997 1996 1997

HAYAT 8,181,920 18,804,281 44,747,223 129.8 137.9

HAYAT DIŞI 54,923,577 108,097,905 238,175,313 96.8 120.3

TOPLAM 63,105,497 126,902,186 282,922,536 101.1 123.0

Kaynak: Hazine Müsteşarlığı

Ancak Türkiye bu verilere karşılık sigorta sektörü açısından hızlı gelişen bir ülkedir. 1996 yılında toplam prim üretimi bir önceki yıla oranla yüzde 101 artarak 127 trilyon TL olmuş,1997 yılında ise yüzde 123 artarak 283 trilyon TL sına ulaşmıştır.

Sigortacılığın en etkin fonksiyonu, fon yaratmak ve yaratılan fonları çeşitli yatırım enstrümanları vasıtası ile ekonomiye kazandırmaktır. Sigorta sektörünün yönettiği fonlar, sigortalıların gönüllü tasarruflarıyla yaratıl-makta, toplanan primler mali kesime aktarılarak rasyonel alanlarda yatırımlara yönlendirilmektedir. Gelişmiş ülkelerin en büyük kurumsal yatırımcıları arasında yer alan sigorta şirketlerinin fonları, teminat hesaplarında ve hayat fonlarında birikmektedir.

Türkiye'de sigorta şirketlerinin 1995 yılında 97 trilyon TL'na ulaşan toplam varlıkları 1996 yılında yüzde 103 artarak 217 trilyon TL'na , 1997 yılında ise yüzde 112 artarak 460 trilyon TL' na ulaşmıştır.



Tablo 2 ; Sektörün Yatırımları Ve Bundan Sağlanan Gelirler

(Milyon TL)


Milyon TL 1996 1997 ARTIŞ

MİKTARI GELİRİ MİKTARI GELİRİ MİKTAR GELİR

Hisse Senetleri 11,057,472 2,494,611 19,915,660 9,530,296 80.1 282.0

Tahviller 98,012,787 35,332,659 210,709,796 102,017,851 115.0 188.7

Hayat Poliçeleri 83,562 24,504 173,902 117,671 108.1 380.2

İkrazlar 5,937 3,941 16,563 4,952 179.0 25.7

Gayrimenkuller 14,009,750 532,717 28,522,726 1,314,620 103.6 146.8

TOPLAM 123,169,508 38,388,432 259,338,647 112,985,390 110.6 194.3

Kaynak: Hazine Müsteşarlığı


Sektörün toplam aktifleri içinde serbest fonları ve teminatlarından oluşan yatırımlarının payı, 1997 yılında yüzde 57'den, yüzde 56'ya düşmüştür. Buna karşın cari fiyatlarla artışı aynı yılda yüzde 111 olmuştur. Yatırımlarından elde edilen gelirler ise cari fiyatlarla yüzde 194 artarak 113 trilyon TL'na ulaşmıştır. Sermaye piyasasının derinlik kazanması ve yatırımlara fon yaratıl-ması için gerekli olan sektörün fonlarının ve getirilerinin arttığı görülmektedir.


Tarifeli sistem terk edilip, serbest tarife sistemine geçilerek liberal ize edilen sigorta sektöründe şirket sayısı kısa sürede iki misline yaklaşırken, tarifelerin aşırı derecede indirilmesi, acentelerde büyük fonların birikmesi, müşterilere uzun vadeler uygulanması gibi olumsuzluklar yaşanmaya başlamıştır. 1994 yılında çıkartılan 537 ve 539 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler bu alanlarda sigortacılık faaliyetlerini yeniden düzenlemiştir.


Sektördeki likiditeyi düzenleme ve acentelerdeki primlerin ve sigortalılardan alacakların kısa sürede tahsiline yönelik düzenlemeleri içeren bu tedbirler sektörün mali tablolarında önemli değişimler sağlamıştır.


Hazine Müsteşarlığı'nın verilerine göre sektörün direkt primleri 1995 yılında cari fiyatlarla yüzde 99, 1996 yılında yüzde 103 artarken, 1997 yılında yüzde 86'ya gerilemiştir. Prim alacakları inceleme döneminde sürekli artarak 1997 yılında ise yüzde 132'ye ulaşmıştır. Buna göre sektörün vadeli prim üretimleri 1995 yılında yüzde 43'ten yüzde 31'e, 1996 yılında yüzde 30'a düşmüş son yılda ise yüzde 38'e yükselmiştir. Varlık toplamlarının cari fiyatlarla artışı 1995 yılında yüzde 115'ten yüzde 103'e düşmüş, 1996 yılında artış hızı yüzde 133'e yükselmiş, son yılda ise yüzde 113 olmuştur. Buna karşın sektörün öz kaynakları 1994-1996 döneminde sürekli artmış, son yılda azalarak yüzde 104 olmuştur. Duran varlıklarının 1995 yılındaki artışı yüzde 133'ten yüzde 84'e düşerken, 1996 yılında yüzde 108'e yükselmiş son yılda yüzde 96'ya düşmüştür. Menkul değerleri ise yıllar içinde sürekli artmış ve son yıldaki cari artışı yüzde 114 olmuştur. Sektörün dönem kârları cari fiyatlarla 1994 yılında yüzde 162, 1995 yılında yüzde 87, 1996 yılında yüzde 147, 1997 yılında ise yüzde 83 artmıştır.

Tablo 3; Sigorta Sektörünün Önemli Bazı Göstergeleri

(31.12.1997 TARİHİ İTİBARİYLE) (TRİLYON TL)


1994 Artış % 1995 Artış

% 1996 Artış

% 1997 Artış

%

Direkt Primler 31.7 84.3 63.3 99.3 128.2 103.0 238.1 85.7

Prim Alacakları 13.7 83.0 19.9 46.0 39.4 97.4 91.4 132.0

Aktif Toplamı 41.1 115.0 83.5 103.4 194.6 133.0 415.3 113.4

Öz Kaynaklar 6.9 110.0 15.2 119.0 35.4 133.0 72.1 103.7

Duran Varlıklar 4.9 133.0 9.0 84.4 19.0 108.0 37.3 96.3

Menkul Değerler 16.8 124.0 39.7 136.0 104.7 163.9 224.0 113.9

Kâr 6.3 161.7 11.8 87.3 29.2 147.0 53.5 83.2


Kaynak: Hazine Müsteşarlığı


1997 yılı verilerine göre sektörde 4'ü reasürans şirketi olmak üzere toplam 67 sigorta şirketi faaliyet göstermektedir. Sigorta şirketlerinin sermaye yapılarına bakıldığında 3'ünün kamu kuruluşu, 48'inin özel firma, 10'unun Türkiye'de kurulu yabancı firma, 2'sinin ise yabancı şirketlerin şubeleri biçiminde örgütlendikleri görülmektedir.


İnceleme konusu sigorta sektöründe 1995-1997 yıllarında faaliyeti bulunan 48 firma ile Hazine Müsteşarlığı'nın mali tablo formatı esas alınarak sektör el analiz çalışması yapılmış olup, örneğin temsil oranı yüzde 72'dir. SSK ve Bağ kur gibi emeklilik kurumları ise çalışmamıza dahil edilmemiştir.


Sigorta sektörünün faaliyetinin özelliği nedeniyle mali tabloları; ticari ve sınai şirketlerin mali tablolarına göre farklılık göstermektedir. Bu sebeple sigorta sektörü için sınai ve ticari firmaların mali tablolarına getirilen "Tek Düzen Hesap Planı" formatına göre düzenlenen mali tabloları yanında, Hazine Müsteşarlığı'nın "Sigorta Sektörü Tek Düzen hesap Planına" göre de mali tablolar hazırlanmış, değerlendirmeler yapılan yayınlarla paralellik sağlamak amacıyla Hazine Müsteşarlığı'nın formatı esas alınarak yapılmıştır.

NET SATIŞ KRİTERİNE GÖRE SEKTÖRÜN GÖSTERGELERİ

Net satış kriterine göre sektörün firmalarının 4'ü küçük, 23'ü orta ölçek grubunda, 21'i ise büyük ölçek grubunda yer almıştır. Çalışanların yüzde 4'ü küçük, yüzde 29'u orta, yüzde 67'si ise büyük ölçekli firmalar tarafından istihdam edilmektedir. <div>
_________________________________


















Sözlerimin yetmediği her soruya suskunluğum tek cevap,Varlığımla değiştiremediğim herşeye YOKLUĞUM ARMAĞAN OLSUN...