Hafız Esad

Hafýz Esad



Suriye Cumhurbaþkaný



Hafýz Esad 1930 yýlýnda fakir bir alevi ailesinin çocuðu olarak dünyaya geldi. Çocukluðu maddi zorluklarla geçti asker olmak istedi. 1955'te Hums Askeri Akademisi'nden pilot subay olarak mezun oldu ve 1958 yýlýnda gece savaþý eðitimi görmek amacýyla SSCB'ye gönderildi. Yurduna döndükten sonra uzun yýllar orduya hizmet eden Esad baþarýlarýyla hava filosu komutanlýðýna kadar yükseldi.



1961'de Mýsýr Devlet Baþkaný Nasýr'ýn baþýný çektiði Pan-Arap ütopyosýný gerçekleþtirmeye çalýþan Birleþik Arap Cumhuriyeti'nden Suriye'nin çekilmesine karþý çýkýnca ordudan ihraç edildi. Ordudan ayrýldýktan sonra 16 yaþýnda üye olduðu Baas Partisi'nin askeri kanadýnda önemli görevler üstlendi.



Darbeyle iktidara geldi



Esad 1966'da Baas Partisi'nin Suriye kolu içindeki radikal ve baðýmsýzlýk yanlýsý kanadýn barýþçý kanadý devirmesinin ardýndan partideki hizmetlerinin karþýlýðýnda Savunma Bakaný oldu.Filistinli gerillalarla Ürdün ordusu arasýnda çýkan Ürdün içsavaþýnda hangi tarafýn tutulacaðý tartýþmalarý ülaaai böldüðü dönemden baþarýyla sýyrýlarak alevi-nusayri azýnlýðýn örgütlü gücüne dayanarak 13 Kasým 1970'te bir darbeyle iktidarý ele aldý. Mart 1971'de yapýlan halkoylamasý ile de Suriye'nin Devlet Baþkaný oldu ve ölene kadar bu görevi sürdürdü.



Esad'ýn ülaaai yönettiði dönem dünyanýn kaynayan kazaný Ortadoðu'nun en hareketli yýllarý idi.Doðu komþusu Irak'ta iktidar ve kardeþ parti Baas yöneticileriyle hiç bir zaman yýldýzý barýþmadý. 1973 Arap Ýsrail savaþýnda Mýsýr'ýn yanýnda yer aldý ancak yenilgiyle çýktýðý savaþýn ardýndan Mýsýr ile de yollarý ayrýldý.



Sovyetleri iyi kullandý



Esad zamanla geliþen bölgedeki yalnýzlýðýný dönemin süper gücü SSCB ile iliþkiye geçerek kapatmaya çalýþtý. Bu destekle bölgede hatýrý sayýlýr güçlerden biri haline gelen Esad yönetimi müttefikinin politikalarýný destekledi. Bu paralelde en büyük icraati Ortadoðu'da Ýsrail'e karþý direniþin sembolü haline gelen Filistin Kurtuluþ Örgütü'ne destek vermek oldu.



Ürdün'den kovulduktan sonra Ýsrail'e karþý direniþi Lübnan'an sürdüren FKÖ bu kez de Lübnan'da sorun oldu. FKÖ bu kez de Lübnan'da üstünlüklerini kaybetmek istemeyen farklý gruplarla (Amerikan yanlýsý Hýristiyan Falanjistler Arap ülkeleri tarafýndan desteklenen Maruniler Ýsrail yanlýsý Hýristiyan milisler...)çatýþmak zorunda kaldý ve Lübnan iç savaþý baþladý. Bu dönemde Suriye FKÖ'yü destekliyordu. Esad yönetimi ortadoðudaki Arap direniþinin simgesi haline gelen FKÖ'yü güdümüne alarak Arap dünyasýnýn liderliðine oynamak istiyordu. Lübnan'da çýkan içsavaþa müdahale kararý alan Esad 1976 yýlýnda Lübnan'a girdi. Bu müdahaleye birçok Arap ülkesi karþý çýktý çünkü bu müdahale ile Esad yönetimi liderlik yarýþýnda öne geçebilirdi. Ýçsavaþý sona erdirme bahanesiyle yapýlan müdahale baþlangýçta FKÖ yararýna yorumlandýysa da FKÖ Suriye güdümüne girmeyi reddetti. O günden sonra FKÖ ile Suriye'nin yollarý ayrýldý. FKÖ'den umudu kesen Suriye Ýsrail'e karþý direniþteki etkinliðini kaybetmemek için bölgede mücadele eden baþka gruplarý desteklemeye baþladý. 6 yýl süren Lübnan iþgali Ýsrail'in 1982'de FKÖ'yü kökten yok etmek için Lübnan'a girmesiyle sona erdi.



Esad yönetimi bu kez de 1979 yýlýndan beri anlaþamadýðý Irak'la yeni sorunlar yaþamaya baþladý.Sýnýr problemlerinde anlaþamadýðý komþusunun kendi topraklarýndan geçen boru hattýný kapattý. Irak'tan petrol alamayan Esad yönetimi bu kez de Ýran alternatifine yöneldi. Bu yýllarda Suriye Ýran'dan petrol ve SSCB'den aldýðý ekonomik ve askeri yardýmlarla güçlü bir dönem geçirdi. Ve bölgedeki en büyük düþmaný Ýsrail'e karþý katý bir tutumunu pekiþtirdi.



Hama þehrini haritadan sildi



1980 yýlýnýn sonlarýna doðru Esad artýk Ýsrail ve ABD'ye karþý sert tutumundan vazgeçerek daha ýlýmlý politikalar üretmeye baþladý ve ülke içindeki tehditlere yöneldi. Ýlk olarak karþýsýna Müslüman Kardeþler Örgütü'nün muhalefeti çýktý. Bu örgüte karþý baþlattýðý hareket ülke çapýnda bir çok insanýn ölmesine neden oldu. Bu hareketi dünya Þubat 1982'de Müslüman Kardeþler'in kalesi Hama kentini haritadan sildiði ve onbinlerce kiþinin katledildiði olayla duydu.



Esad 1984 yýlýnda iktidarý için bu kez de kardeþi ile mücadele etmek zorunda kaldý. Ve kardeþinin darbe giriþimi baþarýsýz oldu. Tüm bu olaylarda insan haklarý örgütleri Esad'ý þiddet kullanmakla ve baský yapmakla suçladý.



Esad sýký sýkýya sarýldýðý iktidarýný 19 yýl boyunca kimseye kaptýrmadý. Son yýllarda dýþ dünyaya daha çok açýlan Esad ülkedeki özel giriþimi alevi azýnlýðý gözeterek desteklemeye baþlamýþtý.Geçen yýl Ýsrail'le de barýþ görüþmelerine baþlayan Esad ölümünden önce ortadoðu barýþýna yakýn politikalar üretiyordu. Esad kendisinden sonra iktidara geçmesini istediði büyük oðlunu yýllarca iyi bir eðitimle yetiþtirmiþti ancak veliaht oðul bir trafik kazasýnda hayatýný kaybetti. Bu kazanýn ardýndan Esad'ýn umutsuzluða kapýldýðý ve bunalýma girdiði yorumlarý yapýlýyordu. Akciðer kanserine yakalanan Esad 10 Haziran 2000 tarihinde Þam'da öldü.



Hakkýnda Yazýlanlar



1.Esad

Þam'ýn Sfenksi

Moshe Ma’oz

Akademi Yayýnlarý



"Onun bakanlarý arasýnda þöyle bir söz vardýr: "Baþkan her zaman masanýzýn arkasýnda bekliyor!" Bir amir olarak Esad oldukça ukala ve kabadýr... kendisini hor görenleri kesinlikle baðýþlamaz... baðýmsýz görüþ açýlarý ve yollarý olanlarý yönetimini tehliaaae sokabilecek kiþiliðini gölgede býrakacak derecede hýrslý ve zeki olanlara da asla tahammül edemez. Bu özelliklere sahip olanlar önemsiz mevkilere getirilir tutuklanýr ya da idam edilir."

"Teröre karþý koymak için Esad vahþi bir karþý-teröre rasgele tutuklamalara dövmeye iþkenceye þüphelilerin barýndýðý düþünülen binalarý yerlebir etmeye sanýklarýn ailelerine karþý misillemelere... toplu öldürmelere baþvuruyor..."

"Esad'ýn taburlarý isyaný kanlý ve yakýp yýkarak bastýrdý: Þehrin çeþitli kesimleri; camiler kiliseler aðýr top ateþi ile yýkýldý; on bin ile otuz bin arasýnda insan kadýn çocuk ayrýmý yapýlmadan öldürüldü; kadýnlarýn ýrzýna geçildi mallarý yaðmalandý."