Karl Marks (1818 - 1883)





Karl Marx 5 Mayıs 1818'de Almanya'nın Rhine Eyaleti'nin Trier kasabasında doğdu. Orta öğretimini Trier'de tamamladı. Bonn ve Berlin üniversitelerinde hukuk öğrenimi görürken tarih ve felsefeyle ilgilendi Hegelci E. Gans'ın derslerini izledi. 1841'de "Demokritos'un ve Epikuros'un Doğa Felsefelerinin Farklılıkları" adlı doktora aaainde dinin maddecilik açısından eleştirisini yaptı.



Sol Hegelcilere katılarak Bauer kardeşlerle dostluk kurarken bir yandan da Feuerbach'ın etkisinde kalıp 1842'de muhalefetteki radikal burjuvalar tarafından kurulan Rheinische Zeitung gazetesinin yazı işleri yöneticiliğini yaptı.



Saint-Simon Fourier Proudhon gibi yazarları okuyarak Fransız sosyalizmini tanımaya çalıştı. 1843'te çocukluk arkadaşı Jenny von Westphalen ile evlendi. Rheinische Zeitung gazetesi 1843'te kapatıldıktan sonra Paris'e yerleşti. Fransız-Alman Yıllıkları'nı yayımladı (1844). Derginin bu ilk ve tek sayısında Yahudi Sorunu adlı yazısıyla siyasal savaşım konusundaki görüşlerini ilk kez açıkladı. Aynı yıl Engels'le dostluk kuran Marx okurken tuttuğu notlardan oluşan 1844 El Yazmaları'nda ana temasını yabancılaşmanın oluşturduğu hümanist bir felsefe geliştirdi.



Engels'le ortak ilk metninde (Kutsal Aile 1845) tarih felsefesini maddeci görüş açısından eleştirdi. 1845'te Vorwarts gazetesi yazıkurulu üyeleriyle birlikte sürülünce Brüksele yerleşti. Birkaç ay sonra Engels'in de Brüksel'e gitmesiyle ortak eserlerinin ikincisini (Feuerbach Üzerine Savlar 1845) ve üçüncüsünü (Alman İdeolojisi 1845-1846) yayımladı. Kuramsal çalışmalarının yanısıra sosyalist işçilerle ve Alman göçmenlerle ilişkilerini sıklaştırdı. Brüksel Alman İşçileri Derneği'ni kurdu ve Engels'le birlikte bir komünist yazışma ağı oluşturdu. Komünistler Birliği'nin isteği üzerine Komünist Manifesto'yu yazdıkları bu yıllar ikisi için de geçmişteki felsefi bilinçleriyle hesaplaşma ve tarihsel maddeciliği geliştirme yılları oldu: Bu yüzden geçmişten kopuşları hem siyasal hem de kuramsal nitelikteydi.



1848 İhtilali patlak verince Belçika'dan sınır dışı edilen Marx Köln'e yerleşerek Neue Rheinische Zeitung gazetesini çıkarmaya başladı. Bu gazetede işçilere yönelik makaleler yayımladı (Ücretli Emek ve Sermaye 1849).



Almanya'dan hemen sonra da yeniden Fransa'dan sınırdışı edilince 1849'da ömrünün sonuna kadar kalacağı Londra'ya yerleşti. Yoksulluk içinde yaşadığı bu dönemde iktisat incelemelerine ağırlık verdi. Temel eseri olan Kapital'i hazırlamaya başladı. 1851-1861 yıllarında New York Daily Tribune gazetesinin Avrupa muhabirliğini yaptı.



1864'te Uluslararası İşçiler Derneği'nin kurucuları arasında yeraldı. 1. Enternasyonal'in açılış konuşmasını ve tüzüğünü yazdıktan sonra Kapital'in birinci cildini Almanya'da yayımlattı (1867). Kızını görmek için gittiği Paris'te Paris Komünü'ne tanık oldu. İngiltere'ye dönünce Fransa'da İç Savaş (1871) adlı eserinde bu devrim denemesini değerlendirdi. Kapital'in yazımını sürdürürken bir yandan da işçi partililerinin programlarının oluşturulmasına etkili biçimde katıldı. Dühring'e karşı kalem tartışmasında Engels'i destekledi. Anti-Dühring'in (1878) bir bölümünün yazımında Engels'le çalıştıktan sonra hastalanarak çalışmalarını büyük ölçüde yavaşlatmak zorunda kaldı. 14 Mart 1883'te Londra'da öldü.



Eserleri

1844 Elyazmaları Ekonomi Politik ve Felsefe (1844) Kutsal Aile (1845) Alman İdeolojisi (1846) Felsefenin Sefaleti (1847) Komünist Manifesto (1848) Ücretli Emek ve Sermaye (1849) Fransa'da Sınıf Savaşımları (1850) Louis Bonaparte'ın 18 Brumaire'i (1852) Grundrisse (1858) Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı (1859) Bay Vogt (1860) Ücret Fiyat ve Kâr (1865) Kapital ( 1885 2.cilt 1894 3.cilt ) (1867) Fransa'da İç Savaş (1871) Gotha Programı'nın Eleştirisi (1875) Artı Değer Teorileri (1905)