Serdar Turgut ve Prof. Yankı Yazgan bu hafta zeka konusunu masaya yatırdı.



Çinli bir kadının yarım beyniyle normal hayatını sürdürmesi Yankı Yazgan’a göre, hep küçük bir evde yaşayan birinin rahatça sığışması gibi. Zeka düşükse, sistem baştan itibaren eldeki ‘minik beyne’ adapte oluyor. Serdar Turgut’a göre ise Türk insanı çok zeki ama kafasını kötülüğe ve üçkağıda daha çok çalıştırıyor.



IQ testleri gerçekçi mi; atalarımızdan daha mı zekiyiz; psikolojik ve fiziksel beslenme zekayı etkiler mi; çocuğunuz 'zeki ama tembel' mi?... Serdar Turgut ve Yankı Yazgan’a göre zeki olmak değil zekanızı nasıl kullandığınız önemli.





Serdar Turgut: Her anne baba çocuklarının zeki olup olmadığını merak eder. Çocuklara zeka testi yapılması doğru mudur ve kaç yaşında yapılabilir bu test en doğru şekilde?



Yankı Yazgan: Geçenlerde 'Haydi Gel Bizimle Ol' programına katıldım; ev sahibelerinden Pınar Kür, tam böyle bir soru sordu, özel okullara girişlerde istenen birtakım testlerle ilgili… Ama o akşam, o kadar gevezeydim ki cevaplayamadan geçtim..





S.T: Bunlar zeka testi midir?



Y.Y.: Zekayı ölçmek iddialı bir iş ama mümkün tabii ki... Zekayla ilgili de bazı fikirler veriyor. Okullarda, zekaya ilişkin bir tahmin yapmaya yarayan, bazı becerilerin ölçümüne dönük testler ve davranışlarla ilgili değerlendirmeler yapıldığını duyuyorum.





S.T.: O testleri niye yapıyorlar peki, IQ'su belli bir oranın altında olanı almayacaklar mı?



Y.Y.: Bunu kimsenin açıkça bu şekilde söyleyeceğini sanmıyorum çünkü apaçık ayrımcılık olur. Kamunun sorumluluğundaki hizmeti özel sektör yaptığında, sağlık hizmetindekine benzeyen biçimde, genel düzenlemelere uyarken, kendine özel kuralları getirme hakkı doğabilir.





S.T.: Dahileri mi tercih ediyorlar yani?



Y.Y.: Okullar kendilerine dahi öğrenciler seçme sevdasına kapılabiliyorlar ama dahilik ve çok zeki olmak ve IQ testlerinde yüksek skor tutturmak arasındaki ilişki birebir değil... Sürprizler sıkça olabilir.





S.T.: Mesela Einstein dahi değil mi?



Y.Y.: Bugünkü ölçüm sistemi içinde pek öyle aman aman bir skor tutturamayabilirdi; Einstein bugün yaşasaydı gibi bir beylik laf edersek parlaklığı ölçüsünde bir test performansı olmayabilirdi. En azından, bazı alanlardaki ölçümlerde. Adeta geçmişe göre bir çok skor son 40-50 yılda yükselmiş görünüyor.





S.T.: O zamanki ölçüm sistemleriyle şimdikiler değişir mi?



Y.Y.: Aslında bu konu çok tartışılıyor. Örneğin Flynn etkisi diye bilinen bulgular; zaman içinde bu ölçümlerin farklılaştığına dair bulgular var. 1950'de 6 yaşında o teste giren bir adamın puanını bugünkü duruma göre değerlendirirseniz, çocuğunun 110 aldığı testten 70 alabilir...





S.T.: 70 IQ problemli bir sayı değil mi?



Y.Y.: Bayağı düşük bir seviye ama önemli olan bugünkü test sistemlerine baktığınızda geçmişteki insanların IQ'ları sanki bizimkinden azmış gibi görünüyor.