Butirofenonlar

Butirofenonlar kimyasal bakımdan petidin grubundandır ve nöroleptik özellikleri analjezik bileşikler için yapılan bir araştırmada bulunmuştur. Haloperidol bu serinin prototipidir. Butirofenonlar derhal ve hemen hemen tamamıyla absorbe olurlar. Kanda en yüksek seviyeye 26 saatte ulaşırlar. İtrah yavaş olur. Böylelikle süratle birikim olur ve dozajda önemli soranlara yol açar. Nöroleptik etkiler sedatif olmayan fenotiazinlerin etkilerini çok andırır fakat psikomotor inhibisyon belirgindir ve uyarım sistemi üzerindeki etkiler minimaldir. Bu bileşikler hiçbir otonomik yan etkiye yol açmazlar. Fenotiazinler gibi barbitüratların etkilerini arttırırlar fakat butirofenonlar ekstrapiramidal sendromlara yol açma bakımından güçlü etkendirler. Şizofreni tedavisinde butirofenonlar fenotiazinlerin yerine veya bunlarla birlikte kullanılırlar. Organik beyin sendromlarında da buna benzer rol oynarlar. Psikomotor faaliyet üzerindeki güçlü inhibisyon etkileri dolayısıyla haloperidol mani tedavisinde özellikle yararlıdır ve başlangıçta hastahanede normal olarak parenteral zerk yoluyla uygulanır. Yan etkileri nispeten azdır. Fenotiazinler gibi en önemli yan etkiler ekstrapiramidal reaksiyonlardır ve bunlar çoğunlukla distonik tipte olur; bazan akinezi de görülebilir. Bu yan etkilerin tedavisi veya önlenmesi için antiparkinsonizm ilaçları doğrudan doğruya etkilidir ve tavsiye edilir. Hafif yan etkiler arasında ise insomnia vizüel bulanıklaşma hipotansiyon ve gastro-entestinal semptomlar vardır. Epilepsi geçirmiş hastalarda nöbetlere yol açabilir. Ajitasyon oryantasyon bozukluğu konfabülasyon ve vizüel hallüsinasyonlarla birlikte toksik psikozlar biçiminde paradoksal reaksiyonlara rastlanabilir. Ayrıca depresyon da görülür. Butirofenonlara özgü sakinleşme sendromu terleme dehidrasyon hipertermi ve akıl uyuşukluğu biçimindedir. Bu sendrom ilacın terkedilmesine refrakterdir.