Hepimiz koyun yününün soğuktan koruduğunu bildiğimiz halde bunun aynı zamanda sıcaktan da koruduğunu biliyor muyuz? Havaların soğuk olduğu dönemlerde çoğumuz yünlü kazaklar giymekteyiz çünkü yün bizi sıcak tutar. Fakat yünü meydana getiren tabiî lifler yalnızca soğuğa karşı değil aynı zamanda sıcağa karşı da koruma hususiyetine sahiptir.



Normal giyecek olarak kullanıldığında yün elbise sıcak dış hava şartlarına karşı vücudu klima gibi yüksek ısıya karşı korur. Bu hususiyet yünün içinde % 20'ye kadar varabilen çok yüksek rutubet tutma kabiliyetinden kaynaklanmaktadır. Bu oran yine tabiî bir elyaf olan pamukta % 85 sentetik elyaflarda ise % 1 – 4 arasında değişmektedir.



Aşırı sıcak çöl şartlarında yaşayan koyun ve develeri düşününüz. Hayvanı üzerindeki yünü kara ikliminin soğuk gece şartlarında nasıl koruyorsa gündüzün aşırı sıcağından da aynı şekilde korumaktadır. Özellikle develerin kıl altlarındaki ipek evsafında incelik taşıyan elyaf tabakaları hayvanın vücudunun hassas yerlerini çok aşırı sıcak ve çalışma şartlarında klima gibi korumaktadır.



Rutubetli ve çok sıcak olan tropik ülkelerde en sıhhî giyecek iyi işlenmiş ince yün giyeceklerdir. Yün pamuk ile diğer mensucat lifleri kadar kolay ateş almaz ve onlar kadar çabuk yanmazlar.



Mukayese yaparsak pamuk 255°C'de Polyaciyl 165°C'de fakat koyun yünü ancak 600°C'de yanmaya başlar. Yünün öteki sentetik liflere karşı olan avantajlarından birisi de diğer maddeler gibi eriyip yapışkan bir madde haline gelmemesidir. Ki bu yapışkanlık deri üzerinde ciddi yanıklara sebep olur. Tam tersine yanan yünün külü soğukça hissedilir. Yine de yünün tabiî hususiyeti büyük ısılara veya doğrudan doğruya tesir eden ateşlere karşı korumaya yetmemektedir. Bunun için hususi olarak hazırlanmalıdır. aaaal tuzu halindeki Zirkon ve Titan aaaalleri "çözünmüş" şekilde boya maddelerine katılır. Bu ameliyeden sonra boya maddeleriyle beraber bu aaaaller de yün içine emdirilir.



Bu haldeki işlenmiş olan Zirpro-yünü çok zor ateş alan hava ve su geçirmeyen ıslanmayan yırtılmayan aşınmaya karşı dayanıklı elastiki ve sabit boyalı bir kumaş haline gelir. Yünün bu özelliğinden istifade edilerek yangına karşı koruyucu teknik kullanımlar için giyecek ve döşeme kumaş üretilmiştir.



Tabiî bir çok sentetik elyaflar da yanmaz ve ateş almaz özel muamelelere tabi tutularak kullanılmaktadır. Ancak bu kimyevî muamele yünün üstün konfor şartlarını etkilemediğinden normal sıcak kullanma şartlarında vücudu terletmez.



Bazı uçak şirketleri uçak koltuklarını ve bazı demiryolu şirketleri de yataklı vagonlarını artık bu kumaşla döşüyorlar. Ayrıca gemilerdeki halı ve dekorasyon maddeleri de artık bu kumaştandır.



Zirpro-yününün bir başka büyük avantajı da tabiî yünün mekanik ve kimyevî hususiyetlerini muhafaza etmesidir. Buna ilaveten birçok sentetik liflerdeki gibi deri kaşıntılarına da yol açmaz.



Zirpro-yünü her türlü koruma elbiseleri için uygundur. Meselâ itfaiyede veya döküm ve hadde işletmelerinde kullanılabilir.



Fakat koruma elbisesinin yalnızca soğuk ve sıcaktan koruması yetmemektedir ki; hatta bu yanıcı maddelerle çalışanlar tarafından bilinen bir husustur. Normalde mensucatlar elektrik izolatörler gibi tesir gösterirler. Sürtünme yoluyla elektrostatik olarak yükleniyorlar. Böyle bir elektrik yükü ise topraklayıncaya kadar muhafaza edilir. Bu arada ufak kıvılcımlar oluşabilir ki bunlar yanıcı gaz ve ve kimyevi maddeleri ateşleyebilecek evsafta olabilirler. Bu ise bazı hallerde korkunç patlamalara sebep olabilir. Yünde ise bunun tam tersi mevzu bahistir. Rutubet ihtiva ettiğinden ya hiç elektriklenmez veya çok az elektriklenir.



Yünün iletkenliğini islâh etmek gayesiyle Düsseldorff'taki yün üzerinde araştırma yapan (İWS) kuruluşu hususi bir dokuma geliştirdi. Bu dokumanın % 99'u yünden % 1'i çelik liflerden oluşmakta olup elektriklenmemektedir.



Bu arada bu dokuma British Central Electricity Board kuruluşunun refakatiyle daha da geliştirildi. Yeni elde edilen dokumanın % 25'i çelik liflerden meydana gelmektedir. Koruma elbisesi böylece bir faraday kafesi haline gelir ki giyen kişiyi havadan gelen yıldırım gibi elektrik çarpmalarına karşı korur.



Yüksek gerilim hatlarında çalışanlar için bundan daha iyi bir koruma olamaz.



İWS'nin zirpro-yünün ısı geçirgenliğinin araştırılmasına dair yaptığı tecrübeler de ilgi çekicidir. Yün dokuması arasında hava bulunmaktadır. Hava ise kötü bir ısı iletkenidir. Bunun için yün ısı depolamakla kalmayıp ayrıca ısıyı dışardan "izole" etmektedir.



Araştırmalar bize şu neticeyi verdi: Zirpro-yünden oluşan koruma elbiseleri öteki maddelere karşı büyük farkla daha iyi neticeler verdi. Bu arada yanma acısının hissedilmesi ile ikinci derecedeki yanıkların oluşması arasında geçen süre hesaplandı ve yünlü koruma elbiselerini taşıyan kişilerin başka bir maddeden yapılmış olan elbiseleri taşıyanlara nazaran kaçmak için oldukça daha fazla zamana sahip oldukları gerçeğine varıldı.





Boşuna mı Yüce Kitap'ta şöyle buyruluyor: "Allah size evlerinizi bir barınak yaptı. Hem göç gününüzde hem ikametiniz gününde hayvan derilerinden hafifce taşıyacağınız çadırlarla (onların) yünlerinden yapağılarından kıllarından da bir zamana kadar kullanacağınız size (elbise halı kilim gibi) eşya ve ticaret malı yaptı. (Nahl/80)