ABDULLAH EFENDİ Yenişehirli KİMDİR ?



ABDULLAH EFENDİ Yenişehirli, şeyhülislâm (Bursa, ?-İstanbul 1743). İstanbul’da Çatalcalı Ali Efendinin elinde yetişti. Sırasıyle medreseleri devretti, Süleymaniye derecesine ulaştı. Fıkıh sahasındaki bilgisi sebebiyle fetva emîni oldu. Halep ve Bursa kadılıklarında bulundu. Mora seferine Orduyu hümayun kadısı olarak katıldı. Anadolu kazaskerliğine getirildi. Abdullah Efendi. Mora' da dost olduğu rikâp kaymakamı Nevşehirli Damad İbrahim Paşanın yardımıyle Rumeli sadrını işgal etmeden şeyhülislâm oldu. On iki sene bu mevkide kaldı. Meşihatı zamanında, dinî kitaplar hariç, türkçe eserlerin basılabileceğine dair ilk fetva veren şeyhülislâmdır. 1730 isyanını hazırlayan âsiler, devlet adamları arasında Abdullah Efendinin de başını istemişlerdi. Fakat ihtilâl sırasında Zülâlî Hasan Efendi ve ispirîzade gibi âsilere taraftar adamlar ile, gizlice işbirliği yaparak, Ahmed III' ün hal'ine taraftar olduğu için, ölümleri ilân edilenler listesinden ismi çıkartıldı. Bunu duyan İbrahim Paşa, henüz Saray'da bulunan Abdullah Efendiyi, ihanet suçundan derhal Bozcaada'ya (bir rivayete göre de Gelibolu'ya) sürdürdü, isyanın sonunda İstanbul’a dönemeyerek, Kabe'ye gitti. Dönüşte İstanbul dışındaki çiftliğinde ikamete memur edildi. 1742'de affedildi ve İstanbul’a geldi. Behçet-ül-Fetâvâ maan-Nukul (Nakiller yoluyle Fetvaların Güzelliği) adlı fetva kitabı, fıkıh sahasındaki geniş bilgisini gösterir. Yenilik taraftarı, sosyal işlerde Nevşehirli İbrahim Paşaya çok yardım etmiş bir şeyhülislâmdı