ADONİS KİMDİR ?



ADONİS, Fenike tanrısı. Avlamak istediği yaban domuzu tarafından öldürülen b genç tanrı şeklinde gösterilir. Sevgilisi A' tart, tanrıyı ölümden kurtarmak için ceheı neme iner. Adonis'in hikâyesi şair Paı yasis tarafından yazılmıştır (M.ö. V. yy elimizdeki yunan kaynaklı en eski hikâ; budur. Sonradan, buna yeni efsaneler e lenmiştir. Aralarında birçok fark olmak beraber, bu değişik hikâyelerde bazı om noktalar görülür: tanrının avda ölme1 tanrıçalar tarafından bir türlü paylaşılam ması, dünyaya dönmesi gibi.

Yıllık Adonis törenleri, üremenin erkek keşi olan bu tanrı ile doğurganlığı temsil eden Aştart arasındaki sıkı bağ üzerine kurulmuştur. İlkbaharda çok güçlü olan tanrı, yakıcı yaz mevsiminde ölür, sonra yeniden doğar; Aştart onun ölümüne yanıp yakılır. Afrodit ile Adonis'in aşkları eski çağda birçok ressama, heykeltrasa, vazo dekoratörüne ilham kaynağı olmuştur. Afrodifin kolları arasında ölen Adonis, Pompei'nin en güzel duvar resimlerinden biridir. Ghineh'de (bugünkü Lübnan) Ado-nis'i silâhlı olarak gösteren kaya içine oyulmuş, ilkel bir anıt hâlâ durur. Vatikan müzesindeki Ayakta Duran Adonis heykeli de dikkate değer. Yeni çağda Michelangelo ve Canova gibi, Tiziano, Albani, Rubens, Nicolas Poussin v.b. de Adonis'in çeşitli maceralarını konu olarak almışlardır.



Adonis, Giambattista Marino'nun yirmi bölümlük şiiri (45 000 mısra). Kral Louis XHI'e ithaf edildi ve 1623'te Paris'te yayımlandı. Bu karışık ve sıkışık eserde, Adonis mîtos'u geleneği, başka mitoloji masallarını anlatmak için bir vesile olarak ele aLnmıştır. Marino'nun antitez ve concetti'lerle dolu üslûbu, Fransa'daki yapmacıklı (precieux) şiir anlayışına bazı yönlerden tesir etmiştir.