Alçalma i. Alçalmak eylemi, yükseklikten kaybedip yere yaklaşmak. ||—Mec. Bayağılaşmak, kendini küçük düşürmek: Her insan hayatında gerileme ve gevşeme, yükselme ve alçalma aynı derecede yer almakta... (H. Z. Ülken).

— Astron. Ufuk alçalması, bir noktanın ufuk düzlemi altında, bu düzlem ile ufuk dairesinin herhangi bir noktası arasında ölçülen açı. Bk. ANSİKL.

— Coğ. Alçalma, kabaran suyun çekilmesi, normal seviyesini bulması: Alçalan sel suları... || Suyun normal seviyesinden daha aşağı inmesi, çekilip kuruyacak hale gelmesi: Nehir suyunun alçalması. || Bir toprak parçasının çöküp yerleşmesi.

— Denizc. Denizin alçalması, deniz seviyesinin inmesi. || Gelgit alçalması, gelgit'in iki devresi arasında suların inmesi.

— Dy. Hat alçalması.

— Fiz. Bir büyüklüğün değerinin azalması. || Barometrenin alçalması (düşmesi), civa sütununun inmesi. || Sıcaklık alçalması (düşmesi), soğuma. || Sesin alçalması, akustikte ses kalınlaşması.

— Geod. Ufuk alçalması, rasyonel ufuk ile görünen ufuk düzlemlerinin meydana getirdiği açı. (Gözlemci, küre yüzeyinin yukarısındadır.) Bk. ANSÎKL.

— Havc. Yüksekliğin düzenli bir şekilde azalması.

— Hidrografi. Suların alçalması, belli bir seviyede ve belli bir hızla akan bir akarsuyun alçalması; genellikle taşman su hacminin azalması ve akış hızının yavaşlamasıyle birlikte olur ve suların yükselmesine göre daha yavaş meydana gelir.

— Jeol. Mihver alçalması veya şarniyer alçalması, bir kıvrımın şarniyerinde daha alçak olan kesim.

— Jeomorfoloji. Yerey alçalması. Bk. ANSÎKL.

— Mad. oc. Bk. ANSÎKL.

— Meteorol. Alçak basınç, 1015 milibardan daha az basınç altında ve yükselen hava hareketlerine sahne olan atmosfer kütlesi. (Barometrik minimum da denir: Alçak basınç veya İzlanda minimumu.)

— ANSIKL. Astron. Bir X ufuk alçalmasının değeri araştırılırken hesaba katılması gerekli olan unsurlar, bir yandan A ölçme istasyonunun h yüksekliği, bir yandan da ışınların atmosfer içinde kırılmasıdır. Bu sonuncu unsur, meteoroloji şartlarına ve pratikte günün saatlerine göre değişir, tik bir tahmin ile, ortalama şartlar içinde, x'i hesaplamak için su yaklaşık formül kullanılır (h metre ile verilir): x=0.52 \/h (binde kesir ile) = 1,78\/h (derece dakikası ile) Bunun düzeltilmesi, bir gemi güvertesinde deniz seviyesinden h m. yüksekte bir noktada yapılan gözlemlere uygulanır. âB=s yatay mesafesi yaklaşık formül ile km. olarak verilir: s=3,87 \/h ve böylelikle, meselâ yüksekliği 60 m. olan bir fenerin ufuk uzaklığının 30 km. olduğu anlaşılır.

— Geod. Gözlem yerinin düşeyini içine alan bir düzlem düşünelim. Deniz seviyesi NMT'nin yukarısındaki gözetleme istasyonu O'nun yüksekliği MO=h olsun. OH rasyonel ufuk, OT görünen ufuk, HOT=a açısı da alçalma'dır. Yer yarıçapına R dersek, şu formülleri elde ederiz: CM=CT=R ve CO=R+ h. Şimdi, "içindeki OCT açısının da a 'ya eşit olduğu CTO üçgeni CT=CO cos a veya R=(R+h) cos a verir. Bundan da cos a=R/R+h çıkar. Pratikte, görünen ufku daha da uzak gösteren atmosfer kırılmasını hesaba katmalıdır.

— Jeomorfoloji. Yerey alçalması, tektonik bir hareket (senklinal oluşması) veya dış olaylar (tabiî veya sunî boşlukların çökmesi) sonucunda yeryüzünün çukurlaşması. (Bu terim, yavaş bir oluşma için kullanılır; âni ve şiddetli oluşmalara çökme veya göçme denir.)

— Mad. oc. Bir yeraltı işletmesi, sonradan üzerindeki yereyin yüzünde bir alçalmaya sebep olabilir. Alçalma önce işletmenin açtığı AB boşluğunun hemen üstündeki yereyde başlar. Dolgu veya yıkıntı maddeleri arasında önemli boşluklar vardır. Zamanla dolgu sıkışarak eskisinin yüzde 40-60'ına inebilir. Alçalma olayı düşey doğrultuda tabakadan tabakaya geçerek, biraz hafiflemiş olarak, fakat işletme yüzeyinin düşeyini genişçe aşarak (tabaka eğimi yönünde daha fazla olarak) yüzeye kadar gelir. Yereyin hareketi sade bir alçalma ile kalmaz, buna gerçek yatay yer değiştirmeler de katılır.