Alışma i. Bir işi devamlı yapma veya bir varlık, bir şeyle ilgi kurarak onu benimseme, ona intibak etme.
— Biyol. İklime alışma, canlı varlıkların, alışageldikleri ortamdan farklı yeni bir ortamda yaşayabilmelerini sağlayan olay. Bk. ANSİKL.
— ANSİKL. Bir ortamdan başka bir ortama geçen canlı organizmaların fonksiyon ve dokularında birtakım tepkimeler olur; bu tepkimeler, bazen organizmanın yeni iklim şartlarına dayanmasını Ve yeni bir biyolojik dengenin kurulmasını mümkün kılar. Bu tepkimeler bazı bitkiler üzerinde incelenebilir. Başka bir ortama nakledilen bitkiler yaşayabilir, ürer ve tutunur; dolayisiyle, yabani floraya katılır ve ortaklaşmalarda yerini alır: İklime alışma; hayvanlarda (Çin ağılı böceği, patates güvesi, asmabiti, spartina Town-sendi), özellikle gelişmiş hayvanlarda daha önemlidir.
İklime alışma tepkimeleri, en belirli şekilleriyle şu safhalardan geçer: önce bir ilgisizlik safhası, sonra kısa süreli fizyolojik tepkimeler ve uyumlar safhası, sonra da organizma'nm yeni şartlara alışmasına kadar süren ve yavaş yavaş gelişen bir adaptasyon safhası. Bu safhaların herbiri normal olarak devrini tamamlamazsa, sonradan birtakım patolojik bozukluklar görülebilir.
Yükselti iklimine alışmada, bu safhaların bütün ağırlığı, solunum, dolaşım ve suyuklar üzerinde toplanır. Denge bozulduğu zaman, organizmanın içinde bulunduğu safhaya göre, had veya kronik dağ tutması meydana, gelir. İnsanoğlu, 6 000 metreye kadar olan yükseltilere alışabilir. Alışmanın olabilmesi için gerekli süre, 2 000 metreye kadar bir kaç gün, 3 000 metrede iki hafta, 4 000 ile 5 000 m. arasında üç veya dört hafta, 6 000 metrede ise altı haftadır. Yükseltiye alışma, ovaya döndükten sonra da birkaç ay sürer. İnsanın soğuk bölgelere alışması konusunda yapılan araştırmalarda birbirini tutmayan sonuçlar elde edilmiştir; fakat, son incelemeler, böyle bir alışmanın mümkün olduğunu gösteriyor.
Sıcak bölgelere alışma'da daha kesin sonuçlara varılmıştır. Bu alışma, vücudun ısı ayarlamasının iyi çalışmasıvle (özellikle terleme), dolaşımın ve sinir-suyuk tepkimelerinin uyuşmasıyle gerçekleşir. Temel tepkimelerin ayarlanması bakımından, sıcak bölge iklimine alışma yedi veya oribeş gün ister. Ama tam bir alışma ancak birkaç ayda olur. Sıcak memleket iklimine alışma'nın birkaç şekli vardır. Çölde elde edilen alışma uzun süre kaybolmaz; cengel'de edinilen alışma ise çok geçicidir.
Bu fizyolojik alışmadan başka, bir de filojenik alışma vardır: canlı yarlığın evrimlerden geçmesi (bu alışma nesilden nesile aktarılır).


LinkBack URL
About LinkBacks
Alıntı ile Cevapla