ALİZARİN i. (fr. alizarine). Kökboya adlı bitkinin kökünde glikozit halinde bulunan, fakat bugün sentez yoluyle hazırlanan boyar madde.

— ANSİKL. Alizarin veya sentetik olarak yapılan (Dioxyanthraquinone), soğuk suda erimez, fakat sıcak suda, çok az da olsa erir ve eriyen bu miktar boya işlemine yeter. Kuvvetli oksidanlar, alizarini, ona komşu boyalara değiştirirler ki, bu boyalar esasen ticarette daima Alizarinle karışık olarak satılır.

Bunlar, pürpürin (trioksiantrakinon 1, 2, 5), yarı pürpürin (asit trioksiantrakinon 3 karboksilik), antra pürpürin (trioksiantrakinon 1, 2, 7) ve flavo pürpürin'dir. (Trioksiantrakinon 1, 2, 6). Bunlardan ilk iki madde, garans bitkisinde alizarinle beraber, diğer ikisi de sentetik alizarinle karışık olarak bulunur.

Alüminyum-Kalsiyum tuzu ile bu boyaların verdikleri lak'lar kırmızıdır, fakat alizarinden flavo pürpürine geçtikçe daha sarı bir renk alır. Aynı zamanda demir ile mor, kromla kahverengi ve kalay ile de turuncu renkli bir lak meydana getirir. Bu lak'ların nüansları elyaf cinsi, kullanış tarzı ve tespit edilen lak'ın miktarı ile kısmen değişebilir. Güney Avrupa'da ve Fransa'da çok kârlı bir iş olan kökboya yetiştirilmesi, 1861'de Graebe ve Liebermann tarafından sağlanan alizarin sentezi yüzünden terk edilmiştir. Alizarin, antraserik boyar maddeler grubuna girer. Suda çok az çözündüğünden, boyacılıkta, elyaf üzerinde çözünmeyen lak'lar, çökmesini sağlayan kenetleyiciler ile birlikte kullanılır. Meydana gelen lak'ların rengi kenetleyiciye göre değişir; alüminyum oksitle kırmızı, krom oksitle kahverengi, bir demir tuzu ile siyahımsı mor. || Alizarin boyalar. Deriye bikromat yardımı ile boyama yapılır. Erimesinde boraks kullanılır, deri liflerine bir asit yardımıyle sabitleştirilir. Işığa karsı hassastır ve iyi nüfuz eder.