ALKALİK sıf. (îr. alcaıın'üen). Alkalilere ait: Alkalik lezzet. || I. Bir alkali ihtiva eden ilâç. (Eşanl. ANTİASÎT.)

— Biyokim. Alkalik ihtiyat veya alkali ihtiyatı, plazmada bikarbonat seklinde bulunan alkali miktarı. Bk. ANSİKL.

— Jeol Alkalik kayalar, içinde yüzde 10'dan fazla alkali bulunan andojen kayalar (bazı özel minerallerin özellikle sodyumlu piroksemlerle amfibollerin, feldispatoitlerin varlığı böylece anlaşılmaktadır). [Msl. Nefenilik siyenit.] || Alkalik toprak, pH'ı 7,5'tan yüksek toprak.

— Kim. Alkalik metaller, oksijenle birleşerek alkali meydana getiren metaller (lityum, sodyum, potasyum, rubidyum, sezyum, fransyum). Bk. ANSİKL. || Alkalik topraklar Alkali toprak metallerin (kalsiyum, stronsiyum, baryum) oksitleri.

— Tedavi. Alkalik tedavi, bazı organların, özellikle midenin asitliğini tadil etmeğe yarayan tedavi. (Bu hususta kullanılan maddeler alkalik kimyasal ilâçlar [karbonatlar] emici nötral cisimler [amino asitlerin alkali tuzları] olabilir.)

—ANSIKL. Biyokim. Sindirim usareleri, ürünleri, adale yorgunluğu v.b. gibi çeşitli sebepler dolayısıyle kana anî olarak katılan asitlere veya bazlara rağmen, plâzmanın iyonik asitliği, yani p'H değeri, bilindiği gibi, dikkate değer bir şekilde sabittir (7,35 ile 7,45 arasında). Bu denge, protitlerden, alkali fosfatlardan kurulu ve çeşitli tampon karışımlardan ve özellikle plasmada çözünmüş bulunan alkali karbonatlar-karbon dioksit sisteminden meydana gelmektedir. Adı geçen alkali karbonatlar, pratik olarak alkali yedeğini teşkil eder. Bu ihtiyat bazı sindirim hastalıklarında değişikliğe uğrayabilir; azalınca asidoz'a (şeker hastalığı), artınca alkaloz'a yol açar. ölçülmesi için plasmadaki karbon dioksitin veya bikarbonatların tayinine baş vurulur. Değerli biT telhis unsurudur.

— Kim. Alkalik veya alkali metaller, periodik tasnif sisteminin ilk sütununda toplanan tek değerli elektropozitif kimyasal elementlerdir; atomlarının dış tabakalarında bir tek elektron vardır. Yumuşak olan bu metaller, kolayca erir ve düşük bir yoğunluk gösterirler. Birçok elektropozitife ve ametal'e özellikle halojenler ile oksijene büyük bir ilgi gösterirler; dolayısıyle büyük bir indirgeme güçleri vardır ve suyun soğukta bozunmasına sebep olurlar. Hidroksitleri kuvvetli bazlar teşkil eder; genellikle suda çözünen tuzları, anionlar renkli olmadığı takdirde renksizdirler.