ALOTROPİ i. (İr. allotropie). Kim. Aynı maddenin, birbirinden farklı özellikler gösteren, çeşitli haller alması olayı.

— ANSİKL. Alotropi kelimesi kimya dilinde Bcreim tarafından sokulmuştur. Kükürt, fostor. karbon, helyum, oksijen v.b. birçok element birbirinden farklı çeşitler gösterebilir; billûrlaşmış halde: a kükürt ve b kükürt, beyaz fosfor ve kırmızı fosfor, elmas ve grafit; sıvı halinde: helyum I ve helyum II; her üç halde: oksijen ve ozon v.b. bilinmektedir. Bu çeşitler aynı elementin alotropik halleridir. Bu elementin atomları cismi meydana getirmek üzere çeşitli şekillerde gruplanabilir; demek ki alotropi bir bünye olayıdır: meselâ a kükürtte, atomlar ortorombik sisteme bağlı bir billur veren simetrilere göre gruplanır, buna karşılık 0 kükürtte, gruplaşma monoklinik sistemin simetrilerine göre olur. Bunun gibi, elmas, kübik sisteme bağlı olduğu halde, grafit altıgen şekildedir. Başka hallerde, alotropik çeşitler, değişik sayıda atomlardan meydana geldiklerinden, molekül bakımından da birbirinden farklı şekilde oluşmuşlardır; meselâ oksijen molekülü Üj iki atomlu, ozon molekülü Ou üç atomludur.

Alotropinin başhea özellikleri şunlardır: 1. Değişimler, yani bir çeşitten bir başkasına geçiş, genellikle mümkündür; bununla birlikte baş vurulan yollar az çok dolambaçlı olabilir; meselâ beyaz fosfordan kırmızı fosfora sadece ısıtma ile geçilir; ama kırmızı fosfordan beyaz fosfora geçmek için bir gaz safhası vardır. Ozonun oksijen haline geçmesi de ısıtma ile sağlanır, buna karşılık ters değişim, meselâ elektrik eflüvüne baş vurmayı gerektirir; 2. Homojen bir karışım meydana getirmeyen iki alotropik çeşit arasındaki değişme değişkenliği Fe eşit olan dengelerin genel kanunlarına uyar; demek ki böyle değişimler, erime veya buharlaşma gibi, fizikî hal değişmelerine benzer: mesela S a ve S 3 arasındaki denge, âdi atmosfer basıncı alnnda 96cC'de meydana gelir; denge ısısı Sa->Sb değişimine eşlik eden ısı soğurmasına ve hacım genişlemesine uygun olarak, basınçla birlikte artar; 3. Alotropik çeşitlerin kimyevî özelliklerinde esaslı farklar yoktur: eJmas veya grafitin yanması aynı karbon dioksiti verir; beyaz fosfor veya kırmızı fosforun yanma ürünleri de fosforik anhidrit verir v.b. Bununla birlikte, farklı çeşitlerin az veya çok stabilitesi dolayısıyle, bazı farklarda ortaya çıkabilir: meselâ oksijenin ancak basınç altında ve sıcakta etkilediği gümüş, ozon etkisiyle soğukta ve derhal oksitleşir.

Alotropi terimi, çoğu kere bileşikler için de kullanılır; meselâ silisin, arsenik trioksitin, v.d.nin alotropik çeşitlerinden söz edilir. Aslında burada, billûrlaşmış duruma has olan ve çokşekülilik denilen izomeri hali söz konusudur.