TARİH

önceleri Kelt'ler tarafından işgal edilen Alsace, MÖ. 58'den V. yüzyıl başına kadar Roma'nın hâkimiyeti altındaydı. Zaman zaman Vandalların ve Atamanların yağma ettiği memleket, Argentoratum (bugün Strasbourg) önünde Julıanuva yenilmelerine rağmen (357), Atamanların eline geçti. V. Yüzyılın sonunda bir çarpışmada, Clovis'in Alamanları yendiği söylenir: bu çarpışma uzun zaman Alamanterla Ren nehri kıyısında oturan Franklar ırasında Tolbiac'deki (Köln yakınında Zülptch) çatışma ile karıştırılmıştır. Austrasia krallığı içinde Alamanni dukalığının kesin olarak kurulması VI. yüzyıla rastlar (merkezi Alsace). Columban tarikatı papazlarınca hıristiyanlaştırılan Frankların yerleştiği Alsace, Karolenjler devrinde kontluk haline getirildi ve Verdun antlaşmasıyle (843), imparator Lothar I'e bırakıldı. Meşru çocuğu olmayan Lothar II ölürce (869) mirası Fransa ve Almanya krallar arasında bölüşüldü. Meerssen antlaşmasıyle (870) Alsace, Almanya kralının eline geçti, Schvvaben dukalığına bağlandı ve birliğini kaybetmiş olmasına rağmen, XII. ve XIII. yüzyıllarda büyük bir bolluk çağına kavuştu imparator, Haguenau'da oturuyordu; Sirasbourg, imparatorluğun en önemli şehirlerinden biriydi. Toprakların ulaşıma elverişliliği alışverişi kolaylaştırıyordu: İsviçre ve Orta Almanya arasında zaten canlı olan ticaret, XIV. yüzyılda Yüz Sene savaşı Champagne panayırlarını yok edince milletlerarası bir nitelik kazandı. Şehir burjuva âsinin zenginleşmesi, aynı zamanda imparatorluğun zayıflaması, Alsace'in, siyasî bakımdan parçalanmasına yol açtı: çünkü ticaret şehirleri, kilise veya derebeyliğin vasiliğinden kurtuldular. Şehirlerin en önemlilerinden onu (Mulhouse, Colmar, Munster, Turckheim, Kaysersberg, Selestat, Obernai, Rosheim, Haguenau, Weissenburg) aralarında bir birlik (Dcapole) kurdular. 1353-1354'te imparatorluğun himayesi altına giren birlite, fiilen bağımsızdı. Strasbourg, 1439'da, piskoposunun vasiliğinden kesin olarak kurtuldu. Yabancıların gelmesiyle Alsace, birliğini büsbütün kaybetti: güneyde, Ferrette kontluğu Basel piskoposunun uyrukluğu altında idi; kuzeyde, XV. yy. da Alsace başyargıcı olan Ren kontu, Haguenau üzerinde kontrol hakkı olduğunu ileri sürüyordu. Yalnız yukarı Alsace, Habsburgların kendi mülkleri olduğu için imparatorluğun egemenlimi altındaydı. Alsace'in siyasî bakımdan bölünmesi, hüküm süren dinî ve sosyal kararsızlık, Gutenberg'in 1434'ten itibaren çalıştığı Strasbourg basım-evleri, bu memleketi hümanizm ve Reformun merkezlerinden biri haline getirdi. 1519'dan itibaren Luther'in, Martin Butzer'in v.b. eserleri burada basıldı; taşınması ve gezgin satıcıların çıkınları ırasında saklanması kolay küçük propaganla dergilerinin basılması, Strasbourg-Parıs yolu boyunca protestan toplulukların dogmasına yol açtı. Butzer, Strasbourgda Reform propagandası yaptı: Strasbourg ve Almanya'nın üç güney şehri adına 1530 Dört Şehir Anayasasını yazdı. 1538'de Calvin Strasbourg'dakifransız kilisesi rahipliğine getirildi. Fransız kilisesinin, alman protestan prensleriyle Fransa arasındaki diplomatik ilişkileri kolaylaştıran Schmal-kalden birliğinin kurulmasında (1531) ve aynı adı taşıyan savaşta (1547) büyük bir rolü oldu. Fransa, Alsace'in stratejik durumunun önemini anladı. Ren nehri, Almanya karşısında Fransa sınırını kuvvetlendiriyor ve İspanya'yı Flandre'a birleştiren askerî bağı koparıyordu. Habsburg'ların Reforma karşı ayaklanmaları sonunda kısmen yeniden ele geçirilen, fakat Otuz Yıl savaşında yağma edilen Alsace, Fransa hâkimiyeti altına girdi. 1634'te Strasbourg, Saverne ve Haguenau kesimini Fransa'ya bıraktı, Colmar da Fransa'nın himayesine girdi. 1648'de Münster antlaşması ile imparatoi, Yukarı ve Aşağı Alsace prensliğini ve Decapole eyaletini terk ediyordu ama buraları yine de imparatorluğa bağlı kalıyor ve imparatorluk şehirleri Regensburg'a temsiki gönderiyordu. Strasburg şehri terk edilen topraklar içinde bulunmamakla beraber, antlaşmanın 54. maddesi Ren nehri üzerinde Basel'den itibaren, herhangi bir kale yapımına izin vermiyordu. Böyle olduğu halde Strasbourg bağımsız kaldı ve 1674'te imparator kuvvetlerinin nehri aşmalarına yardım etti. Fransızlar yenildi. Fakat Turenne, imparatorluk kuvvetlerini Turckheim'de yenerek (1675) Fransa'nın Alsace'ı kesin olarak ele geçirmesini sağladı; bu durum Nimegue antlaşmasıyle (1678) sağlama bağlandı. Louıs XIV, Brisach divanı aracılığı ile birleşme politikasını uygulatarak durumunu sağlamlaştırdı ve bu politika 1681'de bağımsız Sti asbourg cumhuriyetinin Fransa'ya katılmasıyle sonuçlandı. XIV. Louis'nin hükümdarlığının son günlerindeki savaşlara rağmen, Alsace Fransızlarda kaldı ve yeni bir düzene sokulabildi. 1674'te kurulan Alsace yönetimi çok geçmeden Strasburg'a yerleşti, bir hükümdarlık konseyi kuruldu ve bu konsey tam bir eyalet anayasası olan Alsace Buyrultuları'm (Ordonnan-ces d'Alsace) yayımladı (1737). İmtiyazlara saygı gösterildi; Naı tes fermanı uygulamadan kaldırılmadı ve protestan inançlarına yer verildi. İktisadî bakımdan fransız gümrüğü dışında tutulan Alsace, transit ticareti ve sanayi işleriyle büyük bir bolluğa kavuştu. Son olarak, kültür alanında, özellikle Strasburg üniversitesinin, Fransa ile Almanya arasında kurduğu çeşitli bağlar, bazı aydınları, devletlerin ötesinde, fransız ve alman milletlerim bir kaynaşma üzerinde düşünmeğe yöneltti. 1789 Devrimi, Alsace'in Fransa'ya katılmasını kesinleştirdi. Feodal hakların kaldırılması (4 ağustos 1789), Alsace'ta toprağı olan alman prensleri ile çatışmaya yol açtı ve devrim avaşlarını doğuran sebeplerden biri oldu. Bu savaşlar zaferle sonuçlandı ve Mulhousı; cumhuriyetinin kendiliğinden Fransa'ya katılmasıyle (20 ocak 1789). Alsace'in bütünü Fransa'nın oldu. Artık Fransa'nın öbür bölgeleriyle aynı yönetime bağlanan Alsace'ta, iktisadî, demografik ve siyasî gelişme 1870'e kadar barış içinde sürüp gitti. Fakat 1870 savaşı Alsace ve Lorraine eyaletlerinin Fransa'nın elinden çıkmasına yol açtı ve bu eyaletlerin yeni Almanya imparatorluğuna katılmaları, Fransa ile Almanya arasında siyasî bir gerginlik yarattı (1871-1914). Birinci Dünya savaşından sonra yeniden Fransa'ya geçen Alsace, 1940'tan 1944'e kadar Almanya'ya bağlandı.