GÜZEL SANATLAR ve EDEBİYAT

Alsace'ta Merovenj ve Karolenj devirlerine ait birçok eser bulunmuş ve bunlar Stras-burg Arkeoloji müzesinde toplanmıştır. Büyük Katedral'in yapımı ve bakımı için 1260'ta kurulan Notre-Dume derneçi'nin elinde parşömen üzerine çizilmiş birçok plan bulunmaktadır: bunlar Ortaçağ mimarîsinin incelenmesi bakımından çok değerlidir.

• Heykelcilik. XIII. Yüzyılın başına kadar Alsace'taki anıt heykelciliği rüstîk bir nitelik gösterir. Chartres'dan taşçı ustalarının gelmesiyle (1225'e doğru) büyük bir devir başladı; gerçeği sade ve duygulu bir biçimde anlatan kendine has bir üslûp ortaya çıktı: Ancienne ve Nouvelle Alliance heykelleri bu üslûbun örnekleridir. Daha sonra Reims'ın etkisi altında kalan bu üslûp, şairce aktarmalar ve duyguların başarılı bir biçimde dile getirilmesiyle les Vertus (Erdemler) özellikle Ren bölgesine özgü nitelikler ortaya koydu. Colmar'da XIII. yüzyılda ve Thann'da XIV. yüzyılda mezar heykelciliği, Woel-felin de Rouffach tarafından geliştirildi. XV. yüzyılda Leiden'lı Nıkolaus Gerhaert, Strasbourg şehrine heykelci tayın edildi ve hemen bütün Kutsal imparatorlukta olduğu gibi Alsace'ta da burgund-flaman etkisini yaydı. Katedral'in ünlü ahşap mihrabını aynı devirde Nicolas de Haguenau yapmıştır (Colmar müzesi).

• Resim. XIV. ve XVI. yüzyıllar arasında, Yukarı Ren okulu da denilen Alsace Resim okulu en parlak dönemini yaşadı: adı bilinmeyen, fakat Colmar'lı olduğu sanılan bir ressamın Çarmıha Gerilme tablosu (Colmar müzesi), bu okulun en eski şaheseridir (1360'a doğru). Yine adı bilinmeyen başka bir usta, XV. yüzyılın başında Stras-bourg'da Yusuf'un Şüphesi ve Cennet in Küçük Bahçesi tablolarını yaptı (Stadel enstitüsü, Frankfurt-am-Main).Bu eserlerde, birçok Alsace'li ressamın ayırıcı niteliği olan içtenlik ve babacanlık seçilir. XV. yüzyılda Konrad Witz (Schwaben'li olmakla birlikte Basel ve Colmar'da çalışmıştır), gerçekçiliğin ilk ustalarındandır; Kaspar isenmann ve Hans Hirtz gibi ressamlar, Martin Schongauer'in (Colmar'h) öncüleri olmuşlardır; Martin Schongauer'in, Grünewald, Büyük Hans Burgkmair, hattâ Albrecht Dürer üzerire büyük etkisi oldu. Rönesans döneminde d ressamlar arasında Hans Baldung Grien; XVII. yüzyılda, büyük natürmort ressamı, Sebastien Stoskopff; XVIII. yüzyılda Philippe Jacques Loutherbourg, Jean Frederic Schall, Martin Drolling sayılmağa değer.

• Mimarlık. Klasik mimarlık Alsace'a Vaıı-ban, sonra Robert de Cotte (Rohan Kardinalleri şatosu), Jacques Françoıs Bloıdel (Strasboure'un bir şehir planını da yapmıştır) ile girdi. Bunların büyük modellerinden esinlenen Alsace mimarları, XVIII. yüzyılda Strasbourg, Haguenau, Weissenburg, Selestat, Colmar'da cepheleri zarif çiçekli dekorla süslü sevimli evler yaptılar.

XI. yüzyıldan XVIII. yüzyıla kadar Strasbourg. Lorraine, Avusturya ve Avrupa'nın büyük bir kısmının renkli cam ihtiyacını karşıladı. Fransız ihtilâlinden hemen önce, bu şehirde iki yüzden fazla kuyumcu atelyesi bulunuyordu: bunlar yaldızlarının üstün niteliği ile ün salmışlardı. XVIII. yüzyılda Strasbourg ve Niederwiller önemli birer seramik merkezi oldular; Fransa ve Batı dünyasına kendini kabul ettiren Mulhouse'daki basma kumaş atelyeleri, o güne kadar Hindistan'dan getirtilen malları kendileri yapmağa başladılar.

• Edebiyat. Ortaçağ ve Rönesans boyunca Alsace, edebiyat dünyasında büyük bir yeri olan yazarların yetiştiği bir kültür merkeziydi. XIII. Yüzyılda Thomas'ın Tristan'ım adapte eden Strasbourg'lu Gottfried'in, saray hayatının ve inceliğinin alman edebiyatına girmesinde rolü oldu. XIV. yüzyılda devrin en güzel eserlerini veren mistik akımın kurucuları Alsace asıllı iki dominiken rahipti: Maitre Eckhart ve Jean Tauler. Bundan sonraki yüzyılda La Nef des Fous (Deliler Gemisi) yazarı Strasburş'lu S. Brant hümanizm çığırını açmış, bu donemde Strasbourg'a yerleşen Ren'li J. Fischart da bu akımın başlıca temsilcisi olmuştur.

— Alsace şarapları. Alsace bağları, Yukarı Ren ve Aşağı Ren illerinde, Alsace ovasına hâkim tepeler üzerinde yer alır. Yıllandırılmadan tüketilen beyaz sek şarap üretilir; en meşhurları Traminer, Rieslıng, Pinot. Muscat ve Sylvaner'dir. Alsace bağları çok küçük parçalara bölünmüştür. Yıllık şarap üretimi 700 000-900 000 hl. dir; bunun 400 000-500 000 hl. sine «Alsace şarabı» denir; bir şaraba «Alsace şarabı» denilip denilmemesi, asmanın bulunduğu yere değil, cinsine bağlıdır.