Asitlik-alkalilik i. Kim. Bir ortamın asit veya bazik olma niteliği. || Asitlik-alkalilik ölçüsü, bir ortamdaki asitlik veya alkaliliğin pH'nin belirlenmesi yoluyle ölçülmesi.

— ANSİKL. Arrhenius'un teorisinde, içinde H* ve OH- iyonları bulunan bir sulu eriyik, H+ veya OH- iyonlarının daha çok olmasına göre asit veya baziktir. Yansız olan arı suda bu iki iyonun derişmeleri eştir ve değerleri 23°C'de litre başına 10-7 iyon-gramdır. Asitlik-alkalilik H+ iyonları derişmesi veya daha kolayı, bunun kologa-ritmi veya pH ile gösterilir. Yansız ortamda pH'nin değeri suyunki gibi 7'dir, asit ortamda 7'den az, bazik ortamda 7'den çoktur. Arrhenius'un teorisi yerine yeni teoriler konmuştur. Bunların başında daha genel nitelikli ve kimyevî olaylar karşısında daha sentezli bir görüş sağlayan danimarkalı Bronstedt'in çalışmaları gelir.

Anhenius'a göre bir asidin H+ iyonları, bir bazın ise OH- iyonları veren maddeler olduklarını hatırlatalım. Bazı eritenlerde bu iki tip cisim aşağıdaki şekillerde iyonlasın HA± H+ -f A-, MOH *± M+ + OH~ H+ ve OH- iyonları bakışık rol oynar ve birleşerek su meydana" getirir, H+ + OH- T» H2Ö Bu teoriye çeşitli itirazlarda bulunulabilir. Bunların en önemlileri şunlardır:

H+ iyonu veya proton çok küçüktür ve çevresinde yoğun bir alan yaratır; bundan sonra bağımsız kalamaz, mevcut taneciklerle, özellikle suyle birleşerek HaO+ hidronyum iyonunu verir. OH- iyonları sulu eriyiklerde Önemli bir rol oynar, fakat Arrhenius'un teorisi sudan başka eritenlere, özellikle sıvı amonyaka uygulanamaz. Arrhenius gibi Bronstedt ve onun yolunda gidenler için de asit, H+ iyonları verebilen bir cisimdir. Buna karşılık, içinde oksijen bulunmayan baz H+ iyonlarını tespit edebilen bir cisim haline gelir. Bu şartlar altında asit + baz tepkimesi bir H+ iyonları değiş tokuşudur. Daha önce olması gerekli iyonlaşmalar hesaba katılmadan yazılır, örnek: HC1 + NH3 *± NH4+ + Cl- Bu tepkimede HC1 ve NH4+ asittir. NH«X ve Cl- bazdır. Proton değiş tokuşundan meydana gelen böyle bir tepkimeye protolitik denir.

Bir A asidi için temel tepkime şöyledir: A-> B+H Bir B bazı için aynı tepkime sağdan sola alınır. B, A asidinin birleşik bazı olarak adlandırılır; yani her aside bir baz veya her baza bir asit tekabül eder. Klasik iyonlaşmasında, H2O