EL-İSTAHRİ EL-FARİSİ



Hayatı:



El-İstahri'nin hayatı hakkında fazla bilgi bulunmamaktadır. X. asrın ilk yarısında yaşayan İslam Coğrafyacıları'ndan birisidir. İstahri, Fars Eyaleti'nde İstahr (Persapolis) şehrinde doğdu. 915 yılında uzun bir seyahate çıktı. Atlas Okyanusu'na kadar olan yerleri gördü. Gezdiği, gördüğü yerlerdeki gözlem ve incelemelerini derleyerek, 919 yılında meşhur eseri Kitab el-Mesalik ve'l Memalik'i yazdı. Eserini tamamlamadan önce ünlü coğrafyacı ibn Havkal ile görüşen İstahri'nin, ondan haritalar konusunda yardım aldığı bilinmektedir.



Eseri:



İstahri'nin yazdığı coğrafya kitabının adı Kitab el-Mesalik ve'l Memalik'tir. De Goeje, yazarın bu eserini Zeydü'l-Belhi'nin coğrafyasını gözden geçirdikten sonra yazdığı ileri sürer. Eserin diğer bir özelliği ise haritaların ilave edilmiş olmasıdır. İslam Dünyası'nda haritacılık ilk defa bu eserde görünür. Burada her kıtanın renkli haritaları vardır. De Goeje tarafından bu eser 1870 yılında tıpkı basım olarak yayınlandı.İstahri'nin bu eseri, İrec Afşar tarafından Farsça'ya tercüme edildi ve 1990 yılında Tahran'da basıldı.



İstahri'nin bu eseri Türk Tarihi bakımından önemilidir. Eserde, Batı Türkleriyle ilgili verdiği bilgiler tatminkardır. Hazarlar, Bulgarlar, Peçenekler, Karluklarla ilgili bilgiler verilmektedir. Türk Dünyası ile ilgili genel bilgilerle eser tamamlanır.



İstahri'nin eserine ait haritaların bir kısmı aşağıdadır, haritaları elimden geldiği kadar açıklamaya çalıştım.





İstahri'nin Arabistan'ı çizdiği bir harita, kabe harita üzerine yerleştirilmiş ve buna göre bazı yönler belirlenmiş, bugünkü Basra Körfezi, Umman Denizi ve Kızıl Deniz gösterilmiş, Kuzey batı tarafının Anadolu hududu olduğu belirtilmiş ve haritanın üzerinde bugün de hemen aynı yerlere denk gelen nehirler ve dağlar yerleştirilmiş

[Linkleri Sadece Üyelerimiz GörebilirÜye Olmak İçin Tıklayınız]





Bu harita İstahri'nin cihannümalarından biri, yani dünya haritası, tabiki o dönemdeki dünya tasvirine göre bir dünya haritası, yıpranmış olduğu için yazılar çok da belli değil, fakat yönler belirtilmiş, resimi yönlere göre düzelttim, üst taraftaki yeşil kısmın Akdeniz, Alt taraftaki mavi kısmın da Hint Okyanusu olduğunu tahmin ediyorum, harita da Asya ve Afrika kıtaları verilmiş.

[Linkleri Sadece Üyelerimiz GörebilirÜye Olmak İçin Tıklayınız]





İstahri'nin diğer cihannüması, siz de farkedeceksinizki diğerinden daha farklı, Çin'den başlayarak İspanya'ya kadar olan yerler gösterilmiş, Anadolu'da verilmiş, haritanın ortasında Karadeniz ve yanında Hazar Denizi çizilmiş,Aşağıda yine Hint Okyanusu gösterilmiş, Haritanın genelinde Asya, Afrika ve Avrupa kıtaları gösterilmiş.

[Linkleri Sadece Üyelerimiz GörebilirÜye Olmak İçin Tıklayınız]





Son olarak da Suriye haritası, sağ tarafta üstte Anadolu hududu belirtilmiş, sol yan taraftaki yeşil kısmın Akdeniz olduğu anlaşılıyor, buraya Rum Denizi denilmiş, ortadan geçen uzun yeşil çizginin Kam Dağı(Cebelü'l-Kam) olduğu yazılı, ona dik gelen ve denize bağlantılı üç tane ufak yeşil çizgiler ise nehirler, bunların, üstten başlayarak sırayla alta doğru, Berdan, Seyhak ve Seyhan nehirleri olduğu yazılmış. Haritanın üzerinde yönler belirtilmiş ve aşağısına hususiyetle Şam bölgesi haritası olduğu yazılmış.

[Linkleri Sadece Üyelerimiz GörebilirÜye Olmak İçin Tıklayınız]